Hatay’da deprem sonrası sürdürülen altyapı ve çevre düzenleme çalışmalarıyla cadde ve sokakların görünümü değişirken, yaya ulaşımını doğrudan ilgilendiren önemli bir sorun varlığını koruyor. Yenilenen kaldırımlarda karşılaşılan fiziksel engeller, özellikle engelli vatandaşların günlük yaşamını zorlaştırıyor.
Kentte bazı noktalarda görme engellilerin yönlerini bulabilmesi amacıyla döşenen sarı hissedilebilir yüzeylerin üzerine elektrik direkleri, trafik levhaları ve çeşitli tabelalar yerleştirilmiş durumda. Yürüyüş güzergâhını takip etmeye çalışan vatandaşlar için tasarlanan bu alanların başka unsurlarla kapatılması, yapılan düzenlemelerin işlevini sorgulatıyor.
Üstelik sorun yalnızca görme engelli vatandaşlarla sınırlı değil. Daralan geçiş alanları ve kaldırım üzerindeki sabit engeller, tekerlekli sandalye kullanan bireyler başta olmak üzere yaşlıların, çocukların ve diğer yayaların da hareket özgürlüğünü kısıtlıyor.
Görme engelli bireylerin bağımsız hareket edebilmesi için kullanılan hissedilebilir yüzeylerin belirli bir güzergâh boyunca kesintisiz ilerlemesi gerekiyor. Ancak direk ve tabelaların bu güzergâhların üzerine denk gelmesi, güvenli ulaşım amacıyla yapılan uygulamayı işlevsiz bırakabiliyor.
Buradaki temel sorun, kaldırım düzenlemelerinin yalnızca zemin kaplaması üzerinden değerlendirilmesi. Elektrik direkleri, trafik işaretleri ve diğer altyapı unsurları proje aşamasında hesaba katılmadığında, ortaya çıkan sonuç herkesin rahatça kullanabileceği bir yaya alanı olmaktan uzaklaşıyor.
Bir kaldırıma sarı takip çizgisi döşenmesi tek başına erişilebilirlik sağlamıyor. Bu çizgilerin herhangi bir engelle karşılaşmadan devam etmesi ve farklı engel gruplarının ihtiyaçlarına uygun geçiş alanlarının oluşturulması gerekiyor.
Hatay’daki kaldırım uygulamalarında dikkat çeken bir diğer konu ise sorumluluk paylaşımı. Kaldırım çalışmalarını yürüten belediyeler ile elektrik direkleri ve altyapı hizmetlerinden sorumlu kuruluşların çalışmalarının birbiriyle uyumlu olması büyük önem taşıyor.
Direklerin konumu, trafik levhalarının yerleşimi ve yaya geçiş alanları birbirinden bağımsız değerlendirildiğinde, yapılan yatırımların beklenen faydayı sağlaması zorlaşıyor. Bu nedenle sorunların yalnızca tek bir kurumun sorumluluğunda değerlendirilmesi yerine, ilgili kuruluşların ortak hareket etmesi gerekiyor.
Ayrıca tamamlanan kaldırımların erişilebilirlik kriterlerine uygunluğunun sahada kontrol edilmesi, tespit edilen eksikliklerin giderilmesi açısından önem taşıyor.
Deprem sonrası yeniden yapılanma sürecindeki Hatay’da yeni yollar, kaldırımlar ve yaşam alanları oluşturuluyor. Ancak modern bir kent yalnızca yenilenen binalar ve düzenlenen caddelerle değil, bütün vatandaşların eşit ve güvenli biçimde kullanabildiği ortak alanlarla mümkün olabilir.
Bu kapsamda belediyelerin ve ilgili altyapı kuruluşlarının, mevcut kaldırımlardaki engellerin giderilmesine yönelik nasıl bir çalışma yürüteceği merak ediliyor. Özellikle görme engellilerin takip yüzeylerini kesen direk ve tabelaların yeniden düzenlenmesi, erişilebilir ulaşım açısından öncelikli ihtiyaçlar arasında bulunuyor.
Hatay’da artık yalnızca kaç kilometre kaldırım yapıldığı değil, yapılan kaldırımların kimler tarafından ve ne ölçüde kullanılabildiği de sorgulanmalı. Çünkü gerçek belediyecilik, kaldırım taşlarını yenilemekle değil, o kaldırımları herkes için güvenli ve erişilebilir hâle getirmekle ölçülür.