Hatay Akademik Meslek Odaları Koordinasyon Kurulu (HAMOK), 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından yürütülen yargı süreçlerine ilişkin yazılı bir basın açıklaması yayımlayarak, adalet talebinin bilimsel, teknik ve hukuki ilkeler çerçevesinde ele alınması gerektiğini vurguladı.
Açıklamada, deprem sonrası yargılamaların büyük ölçüde yapım sürecinin yalnızca bir aşamasında görev alan kişi ve meslek gruplarına odaklandığı belirtilerek, yapı üretim sürecinin planlama, ruhsatlandırma, denetim ve uygulama aşamalarının bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi. Sorumluluğun dar bir çerçevede ele alınmasının, gerçek kusur ve ihmallerin ortaya çıkarılmasını engellediği kaydedildi.
HAMOK, soruşturma ve kovuşturma süreçlerinde masumiyet karinesi ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini, yetkisi ve imzası olmayan meslek mensupları hakkında dahi cezai işlemler başlatıldığını belirtti. Bu durumun gerçek sorumluların görünmez hale gelmesine yol açtığı vurgulandı.
Bilirkişi raporlarına da dikkat çekilen açıklamada, alanında uzman olmayan kişilerce hazırlanan, teknik ve mevzuat hataları içeren raporların yargı kararlarını olumsuz etkilediği ifade edildi. Meslek odaları, bilirkişilik sisteminin akademik, etik ve uzmanlık esaslarına göre yeniden yapılandırılması gerektiğini dile getirdi.
Depremlerdeki yıkımın temel nedenleri arasında imar affı uygulamaları, ruhsatsız ve denetimsiz kat ilaveleri, taşıyıcı sistemi bozan kaçak müdahaleler ile idari ve siyasi sorumsuzluklar sıralandı. Bu uygulamaların meslek mensuplarının teknik denetimi dışında gerçekleştiği ve yapı güvenliğini ortadan kaldırdığı belirtildi.
HAMOK, adaletin sağlanabilmesi için yargılamalarda ihmal ve kasıt ayrımının net yapılması, yetki ve sorumluluk ilişkilerinin esas alınması, dönemin mevzuatına göre değerlendirme yapılması ve idari sorumluluğun görünür kılınması gerektiğini vurguladı. Ayrıca sürecin yalnızca geçmişin hesabını sormakla sınırlı kalmaması, güvenli yapılaşma ve etkin denetim mekanizmalarının kurulmasını hedeflemesi gerektiği ifade edildi.
Açıklama, “Gerçek adalet ancak bilimsel hakikat, hukukun üstünlüğü ve mesleki sorumluluğun doğru tanımı üzerine inşa edilebilir” denilerek sona erdi. HAMOK, adil ve bilimsel bir hesap verme sürecinin takipçisi olmaya devam edeceklerini kamuoyuna duyurdu.