El ve ayaklarda yanma hissi, tıbbi literatürde genellikle "parestezi" olarak adlandırılan bir durumdur.
Bu his, birçok farklı sağlık sorunundan kaynaklanabilir.
El ve ayak yanması çoğu zaman sinirlerle ilgili problemlerden, dolaşım bozukluklarından veya sistemik hastalıklardan kaynaklanır.
El ve ayak yanması hangi hastalığın belirtisidir sorusuna yanıt olarak şu hastalıklar verilebilir:
Diyabet (Şeker Hastalığı)
Diyabet, el ve ayaklarda yanma hissinin en yaygın nedenlerinden biridir.
Diyabet, sinir hasarına yol açan kronik bir hastalıktır ve bu durum "diyabetik nöropati" olarak adlandırılır.
Diyabetik nöropati, yüksek kan şekeri seviyelerinin uzun süreli etkisiyle sinirlerde hasara neden olur. Bu durum çoğu zaman ayaklardan başlar ve elleri de etkiler.
Belirtiler arasında; yanma hissi, karıncalanma, uyuşma ve ağrı yer alır.
Diyabetik nöropati tedavisi, kan şekerinin kontrol altına alınması, ağrı yönetimi ve sinir sağlığını destekleyen tedavilerden oluşur.
Periferik Nöropati
Periferik nöropati, periferik sinir sistemindeki sinirlerin hasar görmesi durumudur.
Bu durum, diyabet dışında birçok nedenle ortaya çıkar. Travma, enfeksiyonlar, otoimmün hastalıklar, alkolizm ve bazı ilaçlar periferik nöropatiye neden olur.
Periferik nöropati belirtileri arasında; yanma hissi, karıncalanma, uyuşma ve kas güçsüzlüğü bulunur.
Vitamin Eksiklikleri
B12 vitamini ve folik asit gibi bazı vitaminlerin eksiklikleri, sinir sağlığını olumsuz etkiler ve el ile ayaklarda yanma hissine yol açar.
B12 vitamini eksikliği, özellikle sinirlerin miyelin kılıfını etkileyerek sinir iletimini bozar.
Bu durum, nörolojik belirtilerle birlikte yorgunluk, zayıflık ve anemiye de yol açar.
Multiple Skleroz (MS)
Multiple skleroz, merkezi sinir sistemini etkileyen otoimmün bir hastalıktır.
Bu hastalıkta, bağışıklık sistemi sinir hücrelerinin miyelin kılıfına saldırarak hasara yol açar.
MS\'in erken belirtileri arasında; el ve ayaklarda yanma hissi, karıncalanma, uyuşma ve koordinasyon bozuklukları yer alır.
MS\'in kesin bir tedavisi yoktur ancak hastalığın ilerlemesini yavaşlatan ve semptomları hafifleten tedaviler mevcuttur.
Kronik Böbrek Hastalığı
Kronik böbrek hastalığı, böbreklerin işlevlerini kaybetmesi sonucu vücutta toksin birikimine neden olur.
Bu durum, sinir hasarına ve el ile ayaklarda yanma hissine yol açar.
Üremik nöropati olarak adlandırılan bu durum genellikle diyaliz tedavisi gören hastalarda daha yaygındır.
Tarsal Tünel Sendromu
Tarsal tünel sendromu, ayakta bulunan tibial sinirin sıkışması sonucu ortaya çıkan bir durumdur.
Bu durum, el bileğindeki karpal tünel sendromuna benzer şekilde sinirlerin baskı altında kalmasıyla yanma hissine, karıncalanmaya ve ağrıya neden olur.
Alkolizm
Kronik alkol kullanımı, sinir sağlığını olumsuz etkileyerek periferik nöropatiye neden olur.
Alkol, sinirlerin beslenmesini bozarak hasara yol açar ve el ile ayaklarda yanma hissi, karıncalanma ve ağrıya neden olur.
Enfeksiyonlar
Bazı enfeksiyonlar da sinir hasarına ve el ile ayaklarda yanma hissine yol açar.
Örneğin; Lyme hastalığı, HIV/AIDS ve herpes zoster (zona) gibi enfeksiyonlar sinirleri etkileyerek bu tür belirtilere neden olur.
Kemoterapi
Kemoterapi ilaçları, kanser tedavisinde kullanılan güçlü ilaçlardır ve sinirler üzerinde toksik etkileri olur.
Kemoterapiye bağlı periferik nöropati, el ve ayaklarda yanma hissi, karıncalanma ve uyuşma gibi belirtilerle kendini gösterir.
Raynaud Fenomeni
Raynaud fenomeni, küçük kan damarlarının soğuk veya stres gibi faktörlere aşırı tepki vererek daralması durumudur.
Bu durum; el ve ayaklarda beyazlama, maviye dönme, ardından kızarma ve yanma hissi ile ilişkilidir.
Fabry Hastalığı
Fabry hastalığı, nadir görülen genetik bir hastalıktır ve vücuttaki bazı enzimlerin eksikliği ile ortaya çıkar.
Bu durum, sinirlerde hasara ve el ile ayaklarda yanma hissine neden olur.
Fabry hastalığının tedavisi, enzim replasman tedavisi ve semptomların yönetimini içerir.
El ve ayaklarda yanma hissi, birçok farklı sağlık sorununun belirtisi olabilir.
Bu tür belirtileri yaşayan kişilerin, altta yatan asıl nedeni öğrenmek için muhakkak bir doktora başvurmaları gerekir.