Ruam hastalığı; at, eşek gibi tek tırnaklı hayvanlardan bulaşan, burkholderia mallei adı verilen bakterinin etken olduğu bir enfeksiyon hastalığıdır. Hastalık etkeninin hayvanlardan insanlara bulaştığı enfeksiyon hastalıklarına zoonoz adı verilir. Bu kapsamda, ruam hastalığı bir zoonoz olduğundan, bulaşı ve önlenmesinde hayvanlarla temas oldukça önemli bir konudur.
Ruam hastalığının etkeni, tek tırnaklı hayvanlarda akut veya kronik hastalığa yol açar. Bu doğrultuda atlarda kronik ruam görülürken; merkep ve katırda akut seyirli hastalık tablosu gelişir. Hastalık nadiren köpek, kedi, deve, keçi gibi diğer hayvanlarda da görülebilir.
Hayvanların hastalığı esnasında, insanların hayvanlara ve hayvanlardan çıkan vücut sıvılarına teması sonrası ciltteki yara ve sıyrıklardan bakterinin vücuda girmesiyle ruam hastalığı bulaşabilir. Bu bakımdan özellikle jokeylik, at çiftlikleri, faytonculuk, veterinerlik gibi at, eşek gibi tek tırnaklı hayvanlarla temasın yoğun olduğu meslek ve uğraşlarda bulunan kişilerde ruam hastalığı sık görülür.
Ruam hastalığının tarihçesi M.S. 400 yılına kadar dayanır. İlk defa Vegetus tarafından tanımlanan hastalık, tarih boyunca çeşitli coğrafyalarda yaygın salgınlara neden olmuştur. Birinci Dünya Savaşı esnasında kullanılan atlarda ruam hastalığının ortaya çıkmasını takiben, insanlarda da hastalığın görülmesiyle hastalık etkeninin insana da bulaştığı belirlenmiştir. Günümüzde Orta Doğu, Uzak Doğu, Asya, Afrika ile Orta ve Güney Amerika bölgelerinde ruam vakalarına rastlanılmakla birlikte, ruam etkeninin biyolojik silah olarak da kullanılabileceği düşünülmektedir.
Ruam Neden Olur?
Ruam hastalığında etken olan B. mallei bakterisi, hayvanlardan insanlara iki yolla bulaşabilir. Bunlar direkt ve indirekt (dolaylı) bulaş yollarıdır. Direkt yolda; hayvanların soluk havasının solunması, etkenin bulaştığı suların içilmesi veya kullanılması, hayvanların bakım ve tımar işlemleri esnasında vücut sıvılarına temas edilmesi gibi yollarla etkenin insan vücuduna doğrudan geçmesi söz konusudur. İndirekt yolda ise; hayvanlardan alınan laboratuvar örneklerindeki bakterinin aerosol yoldan havaya karışması, hayvanlarla temas eden veya hayvan etlerini tüketen köpek, kedi gibi canlılara temas edilmesi ya da doğrudan enfekte hayvan etinin tüketilmesi yoluyla enfekte olma durumu vardır.
Ruam etkeni deri, akciğer ve sindirim sistemi elemanları gibi organlarda iltihabi reaksiyon başlatarak nodül ve ülserlerin gelişmesine yol açar. Hastalık belirtileri de bu lezyonlara bağlı olarak gelişir. Nodüllere bağlı bası semptomları meydana gelebilirken; ülserlere bağlı kanamalar ve diğer komplikasyonlar gelişebilir. Ayrıca hastalık etkeninin iltihabi reaksiyonu tetiklemesine bağlı olarak diğer enfeksiyon belirtileri de ortaya çıkabilir.