Selektif mutizm, çocuğun belli sosyal ortamlarda konuşmamasıyla kendini gösteren bir anksiyete bozukluğudur. Bu çocuklar genellikle ev gibi güvenli alanlarda konuşurken, okul gibi sosyal ortamlarda konuşmayı tamamen kesebilir. Konuşma yetisiyle ilgili fiziksel bir engel yoktur; sorun psikolojik kökenlidir.
Selektif mutizmin tanımı, çocuğun konuşma yeteneği olmasına rağmen belirli durumlarda ya da kişilerle konuşmaması durumudur.
Bu durum en sık okulda, öğretmenle ya da sınıf arkadaşlarıyla iletişim kurarken ortaya çıkar. Ancak çocuk, evde ailesiyle ya da güvende hissettiği kişilerle rahatça konuşabilir.
Konuşmama davranışı istemli değil, yoğun kaygı kaynaklıdır. Yani çocuk konuşmak ister ama bunu yapamaz.
Bu bozukluk çoğunlukla 3 ile 6 yaş arasında başlar. Ancak aileler ve öğretmenler tarafından belirtiler genellikle ilkokul döneminde fark edilir.
Tanı konulması için belirtilerin en az bir ay sürmesi gerekir. İlkokulun ilk ayı bu değerlendirmeye dahil edilmez çünkü her çocuk yeni bir ortama alışmakta zorlanabilir.
Selektif Mutizm Belirtileri Nelerdir?
Her çocuğun mizacı, kişiliği ve olaylara verdiği tepkiler farklıdır. Ancak selektif mutizm belirtileri söz konusu olduğunda, oldukça net ve tekrarlayıcı bir tabloyla karşılaşırız.
En yaygın selektif mutizm belirtileri şunlardır:
Çocuk evde ailesiyle rahatça konuşurken, okulda tamamen sessiz kalabilir.
Sosyal ortamlarda yüz ifadesi kısıtlanır; heyecan, sevinç ya da korku gibi duygular yüzüne yansımaz.
Özellikle öğretmen ya da yabancı biriyle göz göze gelmekten kaçınır.
Baş sallama, omuz silkeleme ya da parmakla işaret etme gibi sınırlı iletişim biçimleri kullanılır.
El titremesi, terleme, mide bulantısı, karın ağrısı gibi fiziksel belirtiler eşlik edebilir.
Oyunlara, drama etkinliklerine ya da toplu konuşmalara katılmak istemez.
Sessiz kalsa da çocuk yoğun bir stres yaşar. Bazı çocuklarda ağlama nöbetleri ya da öfke patlamaları görülebilir.