Hastalık, kalabalık ve kişilerin çok fazla temas halinde olduğu pek çok yerden bulaşabilir. Ancak, uyuz akarları; pire ve başka diğer böcekler gibi uçamadığı ya da atlayamadığı için el sıkışma, sarılma gibi kısa süreli temaslarla hastalığın bulaşması zordur. Hasta bakım merkezleri, kreşler, rehabilitasyon merkezleri, huzurevleri gibi kişiler arası bedensel temasın yoğun olduğu yerlerde özellikle salgın dönemlerinde çok hızlı yayılabilir.Uyuz; hayvanlarda da üreyebilen bir akardır, ancak insan vücudunda üreyen uyuz akarı ile hayvanları etkileyen akar türü birbirinden farklıdır. Hayvanlarla temas sonrası bu uyuz akarları insanlara geçse bile, insan vücudunda üreyemediği için hastalığa neden olmadan bir süre sonra ölür.

 

Uyuz Hastalığında Kimler Risk Grubundadır?

Uyuz hastalığında risk grupları arasında kalabalık evlerde yaşayan kişiler, birden fazla cinsel partnere sahip olan kişiler ve rehabilitasyon merkezleri, bakım evleri gibi yerlerde yaşayan veya çalışan kişiler bulunur. Ayrıca, kreş ve çocuk yuvalarında da uyuz salgınları görülebilir. Bağışıklık sistemi zayıflamış ya da ileri yaştaki kişilerde kabuklu uyuzun görülme riski, toplumdaki diğer gruplara göre daha yüksektir.

Uyuz Belirtileri Nelerdir?

Uyuzun belirtileri arasında sivilce benzeri döküntüler ve yoğun kaşıntı yer alır. Gündüz daha hafif olan kaşıntı gece artar. Hatta uykudan uyandıracak kadar yoğun kaşıntı görülebilir. Aynı zamanda, çocuk ve yaşlılarda kaşıntının daha belirgin olduğu söylenebilir.Hastalığın kuluçka süresi uzun olduğundan, kişinin uyuzu nereden kaptığını bulmak bazı durumlarda zor olabilir ve bu süre içerisinde hastalığa yakalanan kişiler yakın temas halinde oldukları başka kişilere uyuz bulaştırabilir. Kişinin ilk kez uyuza yakalandığı durumlarda, belirtilerin ortaya çıkması 8 haftayı bulabilir. Ancak, daha önce uyuz geçirmiş kişilerde belirtiler temastan genellikle 1-4 gün sonra ortaya çıkar.Uyuz hastalığı tüm vücutta görülebilir, ancak en çok el, parmak arası, koltuk altı, dirsek, kasık, meme ucu, cinsel organ, bel bölgesi ve kalça gibi derinin katlandığı bölgelerde yoğunlaşır. Çocuklarda ise baş, yüz, boyun, avuç içi ve ayak tabanlarında yayılma görülebilir. Bu bölgelerdeki yayılmaya yetişkinlerde pek rastlanmaz.Bazı durumlarda dişi uyuz akarlarının derinin altına yerleşmesi sonucu burada yaşama ve üreme amacıyla açtıkları tüneller görülebilir. Bu tüneller, parmak aralarında yoğunlaşır ve 1-10 mm arasında, beyaz-gri renkte olabilir. Tünellerin her zaman fark edilmesi mümkün olmayabilir. Bu durum da hastalığın diğer bazı döküntülü ve kaşıntılı hastalıklarla karıştırılması ve tanının gecikmesine neden olabilir. Uyuz döküntülerinin genel anlamda en çok sivilce ve diğer böcek ısırıkları ile karıştırıldığı söylenebilir. Ancak, diğer böcek ısırıkları ya da sivilce ve egzama benzeri deri hastalıklarının kişiden kişiye bulaşmayacağı unutulmamalıdır.Hastalığın seyrinde sivilce benzeri, içi su dolu kesecikler ve yoğun kaşıntı görülür. Ayrıca, deri yüzeyinde kesiklere benzer yaralar ve kabuklanma da meydana gelebilir. Kabuklanma görülen kişilerde tipik uyuz belirtilerine rastlanmayabilir. Kaşıntı nedeniyle oluşan yaraların aynı zamanda bakteriyel enfeksiyona açık hale gelmesi de tedaviyi güçleştirebilen bir durumdur.