Dokulara ait boşluklar arasındaki bu dengenin çeşitli etkenlere bağlı olarak bozulduğu durumlarda sıvının yer değiştirmesi sonucu yeni bir denge kurulmaya çalışılır. Bunun sonucunda belirli bir bölgede sıvı toplanmasına bağlı olarak ödem ortaya çıkar. Ödem oluşumuna neden olabilecek durumlar şu şekildedir:

Sıvının bulunduğu bölgede basıncın artması sonucu sıvı, daha düşük basınçlı dokulara geçebilir. Bu durum, özellikle yüksek kan basıncı gibi durumlarda kanın sıvı bölümünün dokulara geçtiği ve ödemle sonuçlandığı vakalarda görülür.

Kan sıvısının damar içinde kalmasını sağlayan faktörlerin başında kanın içerisinde bulunan proteinler gelir. Kan proteinlerinin çeşitli hastalıkların seyrinde azalması sonucu, kan sıvısının damar içinde tutulması zorlaşır ve kan sıvısı dokulara geçiş yapabilir. Bu durum da ödem oluşumuna zemin hazırlar.

Dokularda gelişen çeşitli yaralanmalar ve enfeksiyon hastalıkları, bazı fizyolojik faktörlerin etkisiyle iltihaplanmayla sonuçlanabilir. Bu durum, kan sıvısının damar çeperinden dokulara kaçışını kolaylaştırır ve buna bağlı olarak ödem ortaya çıkabilir.

Doku boşluklarındaki sıvıların kan dolaşımına geri kazandırılmasından sorumlu lenf damarlarının çeşitli rahatsızlıkların etkisiyle hasara uğraması sonucu o bölgede ödem gelişimi görülebilir.

 

Ödem Neden Olur?

Yukarıda bahsedilen çeşitli etkenlere bağlı olarak vücudun belirli bir bölgesinde veya genelinde ödem görülebilir. Çeşitli düzeylerde ödeme neden olan durumlar ve rahatsızlıklar şu şekildedir:

Vücut pozisyonu: Uzun süre ayakta kalma, oturma veya yatar pozisyonda kalma gibi durumlarda üzerine yük binen vücut dokularında kanın uzun süre bu bölgede birikmesine bağlı olarak ödem ortaya çıkabilir.

Beslenme: Özellikle olması gerekenden fazla miktarda tuz tüketen kişilerde, vücudun gereğinden fazla su tutması nedeniyle ödem gelişme ihtimali daha yüksektir.

Gebelik: Hamilelikte görülen fizyolojik değişimlerin etkisiyle, dokularda sıvı birikme ihtimali artar ve buna bağlı olarak ödem görülebilir.

Damar hastalıkları: Özellikle bacak toplardamarlarında gelişen pıhtılaşma, damar yetmezliği ve varis gibi problemler bu bölgede ciddi ödem gelişimine yol açabilir.

Yüksek tansiyon: Yüksek tansiyon, kan sıvısının dokulara doğru itilmesine ve dolayısıyla ödem oluşumuna neden olabilir.

Enfeksiyonlar: Dokularda iltihaplanmaya neden olan enfeksiyon hastalıkları ödeme neden olan faktörlerin başında gelir.

Travma: Özellikle kas iskelet sisteminde görülen ödemlerin önemli nedenlerinden biri, dokuların uğradığı fiziksel travmadır. Travma sonucu dokuların iyileşme süreci boyunca sık sık ödem oluşabilir.

Kalp yetmezliği: Kalbin yeteri miktarda kan pompalayamadığı durumlarda, kanın dokularda birikmesine bağlı olarak vücutta yaygın ödem görülebilir.

Böbrek hastalıkları: Kanın süzülerek temizlenmesinden sorumlu olan böbreklerde gelişen çeşitli hastalıkların seyrinde vücuttan atılması gereken fazla su veya minerallerin atılamaması veya kan proteinlerinin kaybedilmesine bağlı olarak ciddi ödem oluşumu görülebilir.

Karaciğer hastalıkları: Kan proteinlerinin üretildiği karaciğerde yetmezlik görülen durumlarda kan proteinlerinin yeteri miktarda üretilememesine bağlı olarak vücutta yaygın ödem oluşabilir.

Tiroit bezi hastalıkları: Hipotiroidi olarak da bilinen tiroit hormonunun yeteri miktarda üretilemediği rahatsızlığa bağlı olarak dokularda sık sık ödem oluşabilir.

Lenfödem: Lenf damarlarının çeşitli etkenler sonucunda zarar görmesine bağlı olarak lenf dolaşımının bozulması, dokularda ciddi ödem oluşumuna neden olabilir.

Alerji: Dokularda gelişen alerjik reaksiyonlar sıvı geçişini hızlandırarak ödeme neden olabilir.

Böcek ısırıkları: Böcek sokması veya ısırması sonucu ilgili bölgede oluşan iltihaplanma ödem oluşumuna sebebiyet verebilir.

İlaç yan etkileri: Bazı hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçlar dokularda sıvı birikimi ve ödeme neden olabilir.

 

Vücutta Ödem Belirtileri Nelerdir?

Ödem vücutta belirli bir bölgeyle sınırlı kalabileceği gibi, vücut genelinde yaygın ödem şeklinde de ortaya çıkabilir. Belirtiler ödemin oluştuğu bölgeye göre değişiklik gösterse de yaygın ödem belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

Altta yatan nedene bağlı olarak dokularda yumuşak veya sert kıvamda şişlik

Ödeme dokunulduğunda ağrı hissi

Ödem bölgesinde kızarıklık ve ısı artışı

Ödemin görüldüğü bölgede hareket kısıtlılığı

Ödem oluşumuna bağlı olarak sinir hücrelerinin bası altında kalması sonucu bölgede uyuşukluk, karıncalanma, his kaybı veya kaslarda güç kaybı

Bölgede hissedilen kaşıntı