Ä°stanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi ve ÖÄŸretim Üyesi merhum Prof. Dr. Emin Barın ile Anıtkabir\'in kitabelerini yazan 97 yaşındaki ressam-hattat Etem Çalışkan\'dan üzücü haber geldi. CumhurbaÅŸkanlığı Sanat Onur Ödülü ve EskiÅŸehir Osmangazi Üniversitesi Fahri Doktora unvanına sahip olan Çalışkan, yaÅŸama veda etti.
Anıtkabir\'in kitabelerinin yazımında görev alan Etem Çalışkan ile ilgili üzücü haber geldi.
Ä°stanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi ÖÄŸretim Üyesi merhum Prof. Dr. Emin Barın ile 1953 yılının yaz aylarında Anıtkabir\'in kitabelerini yazan 97 yaşındaki ressam-hattat Etem Çalışkan, kalça kemiÄŸi kırığı ile yataÄŸa bağımlı hale gelmesinin ardından, entübe edilerek yoÄŸun bakıma alınmıştı.
CumhurbaÅŸkanlığı Sanat Onur Ödülü ve EskiÅŸehir Osmangazi Üniversitesi Fahri Doktora unvanına sahip olan Etem Çalışkan\'ın vefatını, Altınoran DüÅŸünce ve Sanat Platformu BaÅŸkanı Dr. Haluk Uygur duyurdu.
Etem Çalışkan\'ın, bugüne kadar sergilenmeyen son eserlerinin Altınoran DüÅŸünce ve Sanat Platformu etkinliÄŸinde geçen yıl Mayıs ayında Adana\'da sanatseverlerle buluÅŸtuÄŸunu ve Çalışkan\'ın da bu etkinliÄŸe katıldığını anımsatan Dr. Uygur, "Anıtkabirin hatlarını hocası Prof. Emin Barın ile birlikte yazan, Yüce Atatürk\'ün imzasını kaligrafik bir ikon haline dönüÅŸtüren, Matise gibi rengarenk ve Miro gibi neÅŸeli, ülkemizin en yaÅŸlı ressamı Etem Çalışkan, üzgünüm ki yaÅŸama veda etti" dedi.
Dr. Uygur, şunları kaydetti"
"Üzgünüz ki Türkiye\'nin en önemli düÅŸünürlerinden, gelecekte dünya ressamları arasında yerini alacak olan, ülkemizin en önemli ressamlarından, hocası Prof. Emin Barın ile birlikte Anıtkabir\'in hatlarını yazan sarı basın kartına sahip gazeteci Altınoran DüÅŸünce ve Sanat DerneÄŸi Onur Üyesi, aÄŸabeyimiz, babamız, dedemiz, dostumuz Etem Çalışkan\'ı kaybetmiÅŸ bulunuyoruz.
Hepimizin başı saÄŸolsun. Åžuan Altınoran olarak cenaze iÅŸleriyle uÄŸraÅŸmaktayız. DeÄŸiÅŸebilir olmakla birlikte Ä°stanbul\'da yapılacak bir töreni takiben , Ethem Çalışkan Pazartesi Mersin\'de yapılacak bir törenden sonra Tarsus\'un Göçük Köyü\'nde topraÄŸa verilecek."
-Anıtkabir anılarını 2012 yılında anlatmıştı-
Etem Çalışkan, Adana BüyükÅŸehir Belediyesi\'nin 2012 yılındaki Altın Koza etkinlikleri kapsamında düzenlenen \'\'13 Kare Sanat Festivali\'\' için davet edildiÄŸi Adana\'da, okullarda öÄŸrencilerle söyleÅŸi yapmıştı.
ÖÄŸrencilere, sanatı, anıları ve hayata bakış açısı üzerinde sunumlar yapan ve Anıtkabir ile ilgili hayatının en önemli dönemini anlatan Çalışkan, kendi el yazısıyla Atatürk portrelerinin üzerine, Atatürk\'ün sözlerini yazıp imzasını da atarak eÄŸitim kurumlarına hediye etmiÅŸti.
Etem Çalışkan, unutamadığı 1953 yılının yaz ayları ile ilgili ÅŸunları kaydetmiÅŸti:
"Ä°stanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi\'ndeki öÄŸrenciliÄŸimin ikinci yılıydı. Akademinin afiÅŸ atölyesinde öÄŸrenciyken, 1987 yılında vefat eden Prof. Dr. Emin Barın\'dan yazı dersi aldım. YaÅŸamım boyunca büyük onur duyacağım bir çalışmayı, yine o yıl hattat Emin Barın ile yaptım. Emin Barın, yazı üzerine Almanya\'da öÄŸrenim görmüÅŸ ve dolayısıyla yazının hem kitabelerde, hem de kağıt üzerinde ne olduÄŸunu uygulamasıyla biliyordu. Anıtkabir inÅŸaatının yapımı da o yıl bitecekti. Daha önce uluslararası yarışmalar açılmış, ihaleler yapılmıştı. Anıtkabir\'in yazı iÅŸi, verdiÄŸi projeyle Emin Barın\'da kalmıştı. Böylece Anıtkabir\'in yazısını Emin Barın üstlenmiÅŸ oldu. Emin Barın hocam, bana o yaz birlikte çalışacaklarını söyledi.
Emin Barın hocama ne yapacağımızı sorduÄŸumda, bana Anıtkabir\'in kitabelerini yazacağımızı söyledi. Önce anlamadım, hocamın söylediÄŸindeki sorumluluÄŸu ve yüksek onuru birden kavrayamadım. Ama bildim ki, hocam bana iyi bir görev verdi. Daha sonra yazılacak projeleri gördüm. Anıtkabir\'deki kulelerin ayrı ayrı isimleri var. Bu kulelerin içine yazılacak yazılar, Ankara\'da yetkililer tarafından oluÅŸturulan heyet tarafından belirlenmiÅŸ. Bu yazılar hocama gönderildi. Oturup kartondan yazı kalıpları hazırladık günlerce. Ben ölçülerine göre bu yazıları kağıt üzerine metrelerce yan yana yapıştırarak yazdım. Onları hocam kontrol eder, daha sonra Anıtkabir\'e götürür, oradaki taÅŸ iÅŸçilerine teslim ederdim.
Daha önce götürdüÄŸüm ve taÅŸ iÅŸçilerinin yaptığı iÅŸleri de kontrol ederdim. Çok onurlu ve sorumluluk taşıyan bir iÅŸle karşı karşıya idim. Anıtkabir\'in ÅŸeref holünde saÄŸlı sollu duvardaki kabartmaları yapanlar, Ä°stanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi\'ndeki bölümlerin hocalarıydı. Onları görünce heyecanlanırdım. Anıtkabir\'e gittiÄŸimde sık sık zamanın Bayındırlık Bakanı Kemal ZeytinoÄŸlu\'nu görürdüm. Dönemin BaÅŸbakanı Adnan Menderes\'i, CumhurbaÅŸkanı Celal Bayar\'ı da gördüm. Çünkü herkes çalışmaların bitirilmesini takip ediyordu.
-10 Kasım 1953-
10 Kasım 1953\'te Atatürk\'ün naaşı Etnografya Müzesi\'nden alınarak Anıtkabir\'de defnedildi. Defin iÅŸlemi sırasında Emin Barın ile Anıtkabir\'de bulundum. Emin Barın hocam bana \'bir daha hiç göremezsin gel beraber\' dedi. AÅŸağıya indik. Atatürk\'ün beyaz mermerlerden çevrili mezarını gördüm. Anadolu\'nun her yerinden getirilen topraklar buraya serpilmiÅŸ. Hocamın elinde de kendi deri üzerine yazdığı ve gümüÅŸ muhafaza içindeki Atatürk\'ün ölüm tutanağı vardı. Bu tutanak oraya yerleÅŸtirildi. GümüÅŸ muhafaza içinde Atatürk\'ün kabrine gömülen ölüm tutanağını ben gördüm biliyorum, Emin Barın hocam gördü biliyor, ama belgesi yok. Åžimdi toprağın altında. En büyük üzüntüm, bu tutanağın fotoÄŸrafını çekmemek veya çektirmememiz oldu. Emin Barın hocam da daha sonra bunun için üzüntü duydu. Barın, bunun için \'Ah ah\' diye dövündü.\'\'
-"Kitabelerdeki yazılar mimari yapıyla uygun"-
Çalışkan, kitabelerdeki yazı karakterlerinin Anıtkabir\'in mimari yapısıyla uygun olduÄŸunu da belirterek ÅŸöyle devam etmiÅŸti:
"Camilerdeki yazılar da mimari ile birleÅŸmiÅŸtir. Onlar da uyumludur. Rastgele yazılar, kitabeler konmaz. Ama ÅŸimdi Anıtkabir\'deki bu kitabeler incelenmiyor. Anıtkabir\'e gidenler bakıp okumuyor. Ölüm tutanağının fotoÄŸrafını çektirmememizin dışında, Anıtkabir\'deki kitabelerin ziyaretçilerce incelenip okunmaması ve Anıtkabir\'in yapımına emeÄŸi geçenlerin hatırlanmaması da beni çok üzüyor. Anıtkabir\'e hizmet edenlerin içinde hayatta olan az kiÅŸilerden biri olarak konuÅŸuyorum. Anıtkabir\'i yapanları kimse aramıyor, sormuyor, neden Mimarların, heykeltıraÅŸların ve emeÄŸi geçenlerin hepsinin ayrı ayrı tanıtımının yapılması lazım. Bugün bunu bir eksiklik olarak görüyorum.\'\'
