Deprem sonrası yeniden inşa sürecinin en önemli adımlarından biri olan kalıcı konut projelerinde teslimatlar sürerken, ikinci el TOKİ piyasasında da hareketlilik dikkat çekiyor.
6 Şubat depremlerinin ardından Hatay'ın Antakya, Defne, Kırıkhan, İskenderun, Arsuz, Belen, Samandağ ve Hassa başta olmak üzere birçok ilçesinde TOKİ tarafından inşa edilen konutlar hak sahiplerine teslim edildi.
Yeni yuvalarına yerleşen vatandaşların bir bölümü konutlarında yaşamını sürdürürken, bazı hak sahiplerinin ise çeşitli nedenlerle evlerini devretmek veya satışa çıkarmak istediği belirtiliyor.
Türkiye genelinde ikinci el ilan platformlarında binlerce TOKİ konutunun satışa çıkarıldığı ifade edilirken, Hatay'da da teslim edilen konutların artmasıyla birlikte ikinci el ilanların görünürlüğünün arttığı görülüyor.
Hak sahiplerinin konutlarını satışa veya devre çıkarmasının arkasında tek bir neden bulunmuyor. Öne çıkan gerekçeler arasında özellikle ekonomik koşullar dikkat çekiyor.
Bazı vatandaşların dile getirdiği başlıca nedenler şöyle:
Artan aylık taksitlerin bütçeyi zorlaması,
İş veya yaşam koşulları nedeniyle başka bir şehre taşınma,
Daha büyük veya farklı özelliklere sahip bir konuta geçme isteği,
Acil nakit ihtiyacı,
Ailevi nedenler,
Deprem sonrasında değişen yaşam koşulları.
Özellikle ödeme planlarında zaman içerisinde meydana gelen artışların bazı hak sahipleri açısından önemli bir mali yük oluşturduğu ifade ediliyor.
TOKİ konutlarında ödeme koşulları projenin sözleşmesine göre değişiklik gösterebiliyor. Bazı projelerde taksitler belirli dönemlerde memur maaş katsayısı veya sözleşmede belirtilen diğer endeksler doğrultusunda güncelleniyor.
Bu nedenle konutun teslim edildiği dönemde ödenebilir seviyede görünen aylık taksitler, ilerleyen dönemlerde yapılan güncellemelerle yükselebiliyor.
Sosyal medya platformlarında bazı TOKİ hak sahipleri de artan taksitlerden şikâyetlerini dile getiriyor. Paylaşılan örneklerden birinde bir vatandaş, başlangıçta yaklaşık 23 bin TL olan aylık taksidinin zaman içerisinde 60 bin TL'nin üzerine çıktığını belirtiyor.
Ancak bu rakamın tüm TOKİ projeleri için geçerli olmadığı, ödeme tutarlarının proje, sözleşme ve güncelleme yöntemine göre farklılık gösterebildiği unutulmamalı.
TOKİ konutlarında satış ve devir işlemleri, konutun bağlı olduğu projenin sözleşme şartlarına göre değişiklik gösterebiliyor.
Borcu devam eden konutlarda devir işlemlerinin ilgili banka üzerinden gerçekleştirilebildiği durumlar bulunurken, borcu tamamen kapatılmış konutlarda satış işlemleri tapu müdürlüğü üzerinden yapılabiliyor.
Bununla birlikte bazı projelerde sözleşme hükümleri doğrultusunda belirli sürelerle devir veya satış kısıtlamaları uygulanabiliyor.
Bu nedenle TOKİ konutunun satış veya devrinden önce ilgili banka ve TOKİ'den güncel ve resmi bilgi alınması önem taşıyor.

Hatay'da ikinci el TOKİ konutu satın almayı düşünen vatandaşların yalnızca ilan fiyatına bakarak karar vermemesi gerekiyor.
Satın alma öncesinde özellikle şu detayların kontrol edilmesi önem taşıyor:
Konutun güncel kalan borcu,
Aylık taksit tutarı,
Taksitlerin hangi yönteme göre artırıldığı,
Kalan ödeme süresi,
Devir işleminin mümkün olup olmadığı,
Tapu durumu,
Devir ve diğer işlem masrafları,
Sözleşmede yer alan özel hükümler.
Uzmanlar, özellikle gelecekte oluşabilecek taksit artışlarının hesaba katılmadan yapılacak bir satın alma işleminin ilerleyen dönemde alıcı açısından mali sıkıntıya yol açabileceğine dikkat çekiyor.
Hatay'da deprem sonrası teslim edilen TOKİ konutlarının sayısı arttıkça, bu konutların ikinci el piyasasındaki hareketliliğin de önümüzdeki dönemde artması bekleniyor.
Bazı hak sahipleri ekonomik nedenlerle konutlarını devretmek isterken, bazı vatandaşların ise ikinci el TOKİ konutlarını satın alma fırsatı olarak değerlendirdiği görülüyor.
Ancak TOKİ konutlarında satış ve devir şartlarının projeden projeye değişebileceği için vatandaşların herhangi bir ödeme veya anlaşma yapmadan önce tüm borç, taksit, tapu ve devir koşullarını resmi kanallardan doğrulaması büyük önem taşıyor.