Dünya çapında yalnızca Türkiye ile Ä°srail’de, ülkemizde de sadece Hatay’da yaÅŸayan Hatay DaÄŸ Ceylanı, habitat kaybı, su kaynaklarının azlığı ve besin kıtlığı gibi tehditlerle karşı karşıya kalmasıyla gelecekleri risk çizgisine geldiÄŸini tespit edilmesiyle, DoÄŸa DerneÄŸi ve Hatay Tabiatı Koruma DerneÄŸi’nin (TAKODER) birlikte yürüttüÄŸü proje hayata geçiyor.
Dünya DoÄŸa Koruma BirliÄŸi (IUCN), küresel ölçekte tehlike altında olan daÄŸ ceylanlarının, özellikle Ä°srail’deki popülasyonu ciddi bir düÅŸüÅŸ eÄŸiliminde olduÄŸunu belirledi. Bu durum, 2025 yılı envanterine göre, dünyada yaklaşık 3.000 bireylik daÄŸ ceylanı popülasyonunun 1.504 bireyini barındıran Hatay’daki popülasyonun önemini daha da artırdı. Bir zamanlar Adana, KahramanmaraÅŸ, Gaziantep ve Halep gibi geniÅŸ bir alanda bulunan daÄŸ ceylanları, günümüzde yalnızca Hatay il sınırlarında, Ä°ncirli Tepeleri Önemli DoÄŸa Alanı’nda, Kırıkhan ve Reyhanlı ilçeleri arasında yer alan "DaÄŸ Ceylanı Yaban Hayatı GeliÅŸtirme Sahasında yaÅŸamını sürdürüyor.
CEYLANLARA YENÄ° SU VE GIDA KAYNAKLARI OLUÅžTURULUYOR.
2024 AÄŸustos ayında Dünya DoÄŸayı Koruma BirliÄŸi Türümüzü Kurtarın Fonu (IUCN Save Our Species) ve Segre Vakfı (Foundation Segré) Koruma Eylem Fonu desteÄŸiyle baÅŸlatılan proje kapsamında, daÄŸ ceylanlarının suya eriÅŸimini artırmak için üç yeni su kaynağı oluÅŸturuldu. Ayrıca, daÄŸ ceylanlarının protein ihtiyacını karşılamak amacıyla 10 dönümlük bir pilot alana nohut ekimi yapıldı. Bölgedeki 11 tarihi su sarnıcı, ceylanlar ve diÄŸer yaban hayvanları için risk oluÅŸturuyordu. DüÅŸme sonucu yaralanma ve ölüm vakalarının önüne geçmek için sarnıçların çevresi ekolojik parmaklıklarla güvenli hale getirildi. Bunun yanı sıra, bölgedeki su yalaklarının zamanla büyükbaÅŸ ve küçükbaÅŸ hayvanlar tarafından kullanılmaya baÅŸlanması, ceylanlar için ÅŸap hastalığı gibi tehditler oluÅŸturuyordu. Bu nedenle, dört su kaynağının da restorasyonu gerçekleÅŸtiriliyor. Yapılan düzenlemelerle suyun sürekli akışı saÄŸlanarak ceylanların güvenli bir ÅŸekilde suya eriÅŸimi güvence altına alınıyor.
TÜRÜN GENETÄ°K ÇEŞİTLÄ°LİĞİNÄ° ARTIRMA PLANI
Ceylanların geleceÄŸini güvence altına almak için, türün genetik çeÅŸitliliÄŸini artırmaya yönelik bir plan hazırlanıyor. Ä°zole ve sınırlı alanlarda yaÅŸayan küçük popülasyonlarda genetik çeÅŸitliliÄŸin düÅŸük olması, hastalıklara ve diÄŸer tehditlere karşı dirençlerini zayıflatıyor. Bu nedenle, yeni yaÅŸam alanları oluÅŸturularak ceylan nüfusunun güçlendirilmesi hedefleniyor.
Proje yalnızca saha çalışmalarıyla sınırlı kalmıyor. Yerel halk, çiftçiler ve çobanlarla yürütülen farkındalık çalışmaları kapsamında bugüne kadar 300’ü aÅŸkın öÄŸrenciye eÄŸitim verildi ve bilgilendirici materyaller dağıtıldı. Ayrıca, yetkililerle yapılan toplantılar ve sosyal medya içerikleri ile daÄŸ ceylanlarının korunmasına yönelik daha geniÅŸ bir destek ağı oluÅŸturuluyor.
BAÅžARILI ÇALIÅžMALAR YÜRÜTÜLÜYOR
Konuyla ilgili açıklamada bulunan DoÄŸa DerneÄŸi Koruma Programı Koordinatörü Åžafak Arslan, Hatay’ın, Türkiye’deki daÄŸ ceylanı popülasyonuna ev sahipliÄŸi yapan tek bölge olduÄŸuna dikkat çekerek “Dünyada sadece iki bölgede kalan bu ceylan türünü korumak onun dünya üzerindeki neslinin devam etmesi için kritik öneme sahip. Yerel ortağımız Hatay Tabiatı Koruma DerneÄŸi (TAKODER) ile DoÄŸa Koruma ve Milli Parklar Genel MüdürlüÄŸü uzun yıllardır ceylanlar için bölgede baÅŸarılı çalışmalar yürütüyor” dedi.
POLÄ°LASYONU ARTTIRMAYI HEDEFLÄ°YORUZ
Åžafak Aslan, dernek olarak kendilerinin de bu çalışmaları yaparak tanıtım saÄŸlamayı kaydettiklerini dile getirerek ÅŸunları söyledi. “Bu çalışmaların uluslararası doÄŸa koruma alanında tanınması ve desteklenmesini saÄŸlıyoruz. TAKODER ile yürüttüÄŸümüz koruma çalışmalarına ek olarak Hatay dışında, geçmiÅŸte daÄŸ ceylanlarının yaÅŸadığı alanları araÅŸtırıyoruz. DaÄŸ ceylanlarının tekrar bu alanlarda yaÅŸaması için uygun habitatlar sunup sunmadığını belirliyoruz. Gelecekte, belirlediÄŸimiz alanlara daÄŸ ceylanlarını naklederek popülasyonlarını artırmayı hedefliyoruz.’
