Hatay sınırları içerisinde bulunan endemik bitki türleri ilgili yaptığı araÅŸtırmalar ile bilinen Antakya DoÄŸa Sanat ve Turizm DerneÄŸi BaÅŸkanı Dr.Biyolog Samim Kayıkçı Kangal ile ilgili hazırladığı bilgilendirme yazısında:”Kangal, bahar aylarında pembe-mor renkli çiçekler açan, rozet yapraklı, iki yıllık bir bitki türüdür. Yol kenarları, tarla kenarları, hendekler ve nadas tarlalarda yayılış gösterir. Ä°limizde çok geniÅŸ yayılışı vardır.
Bilimsel adı “Silybum marianum” olan Kangal, Papatyagiller (Asteraceae) ailesine ait bir bitki türüdür. Ülkemizin farklı yörelerinde meryem ana dikeni, kangal, deve dikeni, eÅŸek dikeni, mor diken, kocabaÅŸ, akkız dikeni, kozal dikeni gibi birçok faklı isimle bilinir.
Bitkinin, binlerce yıl öteden beri, karaciÄŸer ve safra rahatsızlıklarında (hepatit, siroz ve sarılık) kullanıldığı raporlanmıştır. Bitkinin, ayrıca alkolizimden kaynaklı karaciÄŸer hasarından korumak amacıyla kullanıldığı belirtilmiÅŸtir. Bitkinin bu etkisi ihtiva ettiÄŸi flavonoid grubundan bir kimyasal komplex olan “Silymarin” sayesindedir. Silymarin, kangan bitkisinin olgun tohumlarından elde edilmektedir. Silymarinin, karaciÄŸer koruyucu, antiviral, antikanser, antioksidan ve antinflamatuar gibi birçok etkisi raporlanmıştır.
Kangal, baÅŸta Almanya olmak üzere pek çok ülkede tarımı yapılan ve ilaç sanayinde kullanılan çok deÄŸerli bir tıbbi bitkidir. Bitkinin, Avrupa’da, sıklıkla gıda olarak tüketildiÄŸi (bitkinin kökleri piÅŸirilerek yenir, çiçek tablası enginar gibi, yaprakları ıspanak gibi tüketilmektedir); bitkinin olgun tohumlarının kavrularak kahve yapılıp içildiÄŸi ya da deniz tuzuyla karıştırılarak çeÅŸni olarak kullanıldığı rapor edilmiÅŸtir. Bitkinin, ayrıca, Avrupa’da süs bitkisi olarak kullanıldığı bilinmektedir.
Kangal bitkisinin dünyanın farklı bölgelerinde, Geleneksel Halk Tıbbında pek çok kullanımı rapor edilmiÅŸtir. Irak’ın Ballakayati bölgesinde, yerel olarak “Drka” ismi verilen bitkinin, tohumlarının mide aÄŸrısı tedavisinde kullanıldığı (olgun tohumlar öÄŸütülür, ÅŸekerle karıştırılarak yenir); Pakistan’ın Batı Himalaya bölgesinde bulunan Allai vadisinde yaÅŸayan yerel halk tarafından “Rejakai” ismiyle bilinen bitkinin, yapraklarından hazırlanan infüzyonun boÄŸaz ve göÄŸüs enfeksiyonlarının tedavisinde kullanıldığı; tohumlarının karaciÄŸer ve safra kesesi hastalıklarının tedavisinde; ayrıca balgam sökücü ve uyarıcı olarak kullanıldığı; Fas’ın Rif bölgesinde yaÅŸayan yerel halk tarafından “Tawra” ismiyle bilinen bitkinin, tohumlarından hazırlanan dekoksiyonun rahim aÄŸzı kanserinin tedavisinde kullanıldığı; Suriye’nin Lazkiye ve Tartus ÅŸehirlerinde yerel olarak “Kharfish” ismiyle bilinen bitkinin, tohumlarından hazırlanan dekoksiyonun, sindirim sistemi rahatsızlıkları, karaciÄŸer rahatsızlıkları, iÅŸtahsızlık, hazımsızlık ve diyabet tedavisinde; ayrıca afrodizyak ve bağışıklık sistemini güçlendirici olarak kullanıldığı rapor edilmiÅŸtir.
Ä°limizde, özellikle Amik Ovasında, erken baharda, bitkinin taze gövdeleri soyularak taze olarak tüketilir. Bir öneri: bitkiden hazırlanacak salata ve mezelerin, özellikle alkol tüketen ve karaciÄŸer rahatsızlığı olan vatandaÅŸların tüketimine sunulması, çok faydalı olacaktır. Kangal, ayrıca, alternatif bir tarım ürünü olarak deÄŸerlendirilebilir. Sahip olduÄŸumuz doÄŸal zenginliklerimizi tanımak, tanıtmak ve bu deÄŸerlerin toplum yararına kullanılmasını saÄŸlamak son derece önemlidir.”ifadelerine yer verdi.
