Ağız kuruluğunun kendisi bir sağlık sorunu olabileceği gibi başka sağlık sorunları da ağızda kuruluğa neden olabilir. Ağız kuruluğuna neden olan başlıca faktörler şu şekildedir:
Dehidrasyon (sıvı kaybı): Ağız kuruluğunun nedenleri denildiğinde ilk akla gelen dehidrasyon yani sıvı kaybıdır. Olması gerekenden az su içilmesi, terleme, yüksek ateş, kusma, ishal, güneş çarpması gibi sebepler dehidrasyona neden olabilir. Dehidrasyonun ilk ve en önemli belirtisi susuzluk hissidir.
İlaç kullanımı: Kullanılan bazı ilaçlar ağız kuruluğuna neden olabilir. Bunlar arasında antihistaminler, idrar söktürücü özelliği bulunan ilaçlar, antidepresanlar ve diğer bazı reçeteli ilaçlar ilk sıralarda yer alır. İlaca bağlı görülen ağız kuruluğu genellikle ilacın dozunun artması ile birlikte artar, ilaç kullanımının sonlanması ile düzelir.
Beyin ve sinir sistemi ile ilgili nedenler: Beyin tümörü, baş ve boyun bölgesinde meydana gelen sinir hasarı gibi beyin ve sinir sistemini etkileyen sağlık sorunları, ağız kuruluğuna neden olabilir.
Diyabet: Diyabet yani şeker hastalığının semptomlarından bir tanesi ağız kuruluğudur. Kandaki şeker seviyesinin yüksek seyretmesi, tükürük üretimini olumsuz etkileyebilir. Buna bağlı olarak ağız kuruluğu görülebilir.
Kanser tedavisi: Kemoterapi, radyoterapi gibi kanser tedavisinde kullanılan yöntemler, ağız kuruluğuna yol açabilir. Özellikle ağız ve yutak bölgesine uygulanan kemoterapi ve radyoterapiden sonra ağız kuruluğu görülme ihtimali vardır.
Burun tıkanıklığı: Burun tıkanıklığına bağlı ağızdan nefes alma ve horlama ağız kuruluğuna neden olabilir.
Tütün ve tütün mamullerinin kullanımı: Tütün ve tütün mamullerinin kullanımı tükürük bezlerinden üretilen tükürük miktarını etkileyerek ağız kuruluğuna yol açabilir.
Stres: Stres, vücuttaki pek çok doku ve organı etkilediği gibi tükürük bezlerini de etkileyerek üretimin azalmasına neden olabilir.
Otoimmün bozukluklar: Otoimmün bozukluklar, bağışıklık sisteminin çalışmasında meydana gelen bir aksaklığa bağlı olarak vücudun kendi dokularına saldırması sonucu ortaya çıkan sağlık sorunlarıdır. Otoimmün bozukluklar, ağızda bulunan hücreleri de etkileyebilir.
Tükürük bezi hastalıkları: Tükürük bezi hastalıklarına bağlı tükürük üretiminin azalması ağız kuruluğuna neden olabilir. Tükürük bezi hastalıkları içerisinde yer alan Sjögren sendromu, ağızda ve gözlerde kurumaya yol açabilir. Ayrıca çeşitli sebeplerle tükürük bezlerinin ameliyatla çıkarılması da ağız kuruluğuna neden olabilir.
Ağız Kuruluğu Diş Ağrısı Yapar mı?
Ağız kuruluğu, diş ağrısına neden olabilir. Ağız kuruluğu, tükürük bezlerinden yeterli miktarda tükürük salgısının üretilmemesinden kaynaklanır. Tükürük ağız ve diş sağlığı için elzemdir. Normal şartlarda sağlıklı bir yetişkinde tükürük bezleri tarafından günde ortalama 1-1,5 litre tükürük salgılanır. Tükürük salgısında bulunan çeşitli maddeler ve enzimler sayesinde ağzın içi sürekli nemli kalır. Ayrıca tükürük, ağızdan bakterileri uzaklaştırmak için de önemlidir. Bu sayede dişlerdeki plak oluşumunu engellemeye de yardımcı olur. Tükürük üretiminin az olduğu durumlarda dişlerin üzerinde plak oluşumu artabilir. Plaklar temizlenmediği takdirde zamanla diş taşı oluşumuna sebep olabilir. Buna bağlı olarak da diş eti iltihabı ve diş ağrısı gibi çeşitli sorunlar ortaya çıkabilir. Bunun yanı sıra tükürüğün en önemli görevlerinden bir tanesi ağızdaki yiyecek artıklarını temizlemektir. Yeterli tükürük olmadığı zaman ağız tam anlamıyla temizlenemez. Buna bağlı olarak zamanla dişlerde çürüme ve ağrı görülebilir.
Ağız Kuruluğu Diş İlişkisi
Ağız kuruluğu, ağızda yeterli miktarda tükürük yani saliva salgısı olmaması sonucunda görülen bir durumdur. Tükürüğün en önemli görevlerinden bir tanesi ağızdaki nem dengesini ve ağız florasını korumaktır. Ağzın yeteri kadar nemli olmaması halinde dişlerde çürüme, diş eti hastalıkları ve diş ağrıları ortaya çıkabilir. Tükürüğün bir diğer önemli özelliği ağızdan yemek artıklarını ve bakterileri uzaklaştırmaktır. Bu süreç dişleri çürümeden ve aşınmadan koruyan doğal bir süreçtir. Ağızda yeteri miktarda tükürük üretiminin olmaması diş çürüklerine neden olabilir. Bunun yanı sıra tükürük içerisinde bulunan kalsiyum ve potasyum gibi mineraller sağlıklı diş ve diş etlerine sahip olmaya yardımcı olabilir. Bu nedenle tükürük üretiminin yetersiz olması diş ve diş etlerinde çeşitli olumsuz etkilere yol açabilir. Bunlardan başlıcaları şu şekildedir:
Tükürük bezlerinden yeterli tükürük salgısı üretilmediğinde dişler üzerinde plak oluşumu hızlanabilir.
Diş minesi zayıflayabilir, diş ve diş etleri daha hassas hale gelebilir.
Tükürüğün ağızdan bakteri, virüs ve mantar gibi mikropları uzaklaştırıcı özelliği vardır. Ağız kuruluğu durumunda ağızda enfeksiyon gelişme riski artabilir.
Ağız kuruluğu bulunan kişilerde ağız içerisindeki mukoza tabakası normalden ince olabilir. Bu durum diş etlerinin hassaslaşmasına ve zamanla diş etlerinde çekilme olarak bilinen durumun ortaya çıkmasına neden olabilir.
