Apati, kişinin yaşadığı travmatik olaylardan sonra günlük aktivitelere karşı kayıtsız kalması durumudur. Motivasyon eksikliği yaşamasıyla beraber kişide ifadesizlik de görülebilir. Apati genellikle nörolojik durumların bir belirtisi olarak ortaya çıkar. Birçok insan hayatının bazı noktalarında kısa süreli ilgisizlik, umursamama hissi yaşasa da, tıbbi anlamda ilgisizlik, tipik olarak belirli zihinsel durumlarla ilişkilendirilen uzun vadeli bir sendrom olarak kabul edilir.
Apati türleri şöyle sıralanabilir:
Davranışsal ilgisizlik: Ev işleri yapma, okula gitme ya da günlük iş görevlerine yapmaya karşı hissedilen motivasyon eksikliğidir.
Sosyal ilgisizlik: Sosyal çevreyle, arkadaşlarla ve aile ile geçirilen vaktin azalması, ilgi kaybı duyulması durumudur.
Duygusal ilgisizlik: Hayat akışında olup biten durumlara kayıtsız kalarak umursama davranma halidir.
Apati (İlgisizlik) Belirtileri Nelerdir?
Apatinin en belirgin belirtileri arsında günlük aktivitelere karşı ilgisizlik, motivasyon düşüklüğü ve zevk kaybı olarak sıralanabilir. Apati yani ilgisizlik belirtileri şöyle sıralanabilir:
İşten, hobilerden veya yakın sevdikleriyle vakit geçirmekten uzaklaşmak
Eskiden keyif alınan hobilerden uzaklaşmak ve buna dair endişe eksikliği yaşamak
Motivasyon eksikliği ya da daha zayıf bir isteksizlik
Günlük aktivitelerini yerine getirmelerine yardımcı olmak için başkalarına güvenmek
Hem olumlu hem de olumsuz duyguların ifadesinde azalma
Duygu, his, endişe, tutkunun zayıflaması ve bastırılması
Enerji düşüklüğü ve eksikliği
Apati (İlgisizlik) Neden Olur?
Psikolojik anlamda ilgisizlik yani apati, majör depresyon, şizofreni nedeniyle gelişebilir. Ayrıca kişinin yaşadığı travmatik durumlar kişilerin kendilerini zihinsel olarak koruma iç güdüsü nedeniyle ortaya çıkabilir. Bunların yanında apati, beynin belirli bölümlerinin hasar görmesine bağlı olarak meydana gelebilir. Apati yani ilgisizliğin görülme nedenleri şöyle sıralanabilir:
Alzheimer hastalığı
Parkinson hastalığı
Pick hastalığı
Apati aynı zamanda beyin rahatsızlıklarının bir semptomu veya komplikasyonu olarak ortaya çıkabilir:
Küçük damar hastalığı
Duygudurum bozuklukları
Kortikobazal dejenerasyon
Travmatik beyin hasarı
Beynin belirli bölgelerindeki tümörler
Vasküler demans
Huntington hastalığı
Felç
Apati (İlgisizlik) Tanısı Nasıl Konulur?
Apati ya da ilgisizlik neden kaynaklığını ortaya çıkarmak için uzman doktor kişinin tıbbi geçmişini inceleyecektir. Bunun yanında motivasyon seviyesini ve kişiliği ölçen anketlerden yararlanılabilir. Apatinin beyin kaynaklı olup olmadığına bakılması için MR, CT ya da PET taramaları gibi görüntüleme testlerinden yararlanılır.
Apati (İlgisizlik) Tedavisi Nasıl Olur?
Apati bir semptom olarak ortaya çıktığından geçerli bir tedavi yöntemi yoktur fakat altında yatan neden bağlı olarak tedavisi yönetilebilir. Apatiye karşı uygulanabilecek tedavi yöntemleri şöyle sıralanabilir:
Alzheimer hastalığında kullanılan kolinesteraz inhibitör ilaçları
Uyarıcı etki gösteren psikostimülanlar
Antidepresanlar
Sizin ya da sevdiğiniz birinin ilgisizliği yönetmesine yardımcı olması için yöntemlerden yararlanabilirsiniz:
Bir müzik veya sanat terapisi dersine katılın
Bir aktiviteyi bitirdiğinizde kendinize ödül verin
Her gün düzenli ve dengeli uyuyun
Her gün hareket etmeye ve egzersiz yapmaya çalışın
Dışarı çıkıp arkadaşlarınızla ve ailenizle vakit geçirmek için kendinizi zorlayın
Konsere gitmek veya sevdiklerinizle film izlemek gibi eskiden sevdiğiniz şeyleri yapmaya çalışın
Apati (İlgisizlik) Hakkında Sık Sorulan Sorular
Ani apati nedir?
Kişilerin olumlu ya da olumsuz olaylara karşı kayıtsız kalması, umarsız davranması hali olarak ortaya çıkan durum apati olarak tanımlanır. Apati olaylar karşısında aniden gelişebilir.
