Araba kullanma korkusu gelişiminde rol oynayan çeşitli etkenler vardır. Bu duruma yol açan faktörler şu şekilde sıralanabilir:
Genetik ve aile geçmişi: Araba kullanma korkusuna sahip aile üyeleriyle yaşayan ve doğası gereği gergin ve stresli bir yapıya sahip kişilerin amaksofobiye sahip olma riski yüksektir.
Travma sonrası stres bozukluğu: Geçmişte trafik kazası geçirmek veya tanık olmak araba kullanma korkusunun gelişiminde etkili olabilir. Kişi “araba kullanırsam tekrar kaza geçirebilirim” gibi düşünce kalıpları geliştirebilir.
Öz saygı eksikliği: Kişinin kendine güveninin olmaması araba kullanırken yetersiz hissetme düşüncesiyle amaksofobiye neden olabilir. Bu kişiler özellikle tek başına araba kullanma korkusu ve endişesi ile araç sürmekten kaçınabilirler.
Kontrol kaybı: Araç kullanmak gibi potansiyel olarak tehlikeli bir aktiviteyi gerçekleştirmek bazı kişilerde kontrolü kaybetme endişesi yaratabilir.
Yüksek trafik yoğunluğu: Yoğun bir trafikte kalmak birçok kişi için stresli bir durum olabilir. Özellikle trafikte sıkışıp kalmak, diğer sürücülerin kontrolünü kaybetmesinden korkmak ve agresif sürücülerle karşılaşmak araba sürme fobisini tetikleyebilir.
Anksiyete bozukluğu: Anksiyetesi olan kişiler araç kullanırken panik atak yaşama ve kaza yapma olasılığını düşünerek tek başına araba kullanma korkusu yaşayabilirler.
Duyusal İşleme bozukluğu: Kişinin çevresel uyaranları doğru bir şekilde algılayamaması araç kullanma becerilerini etkileyebileceği için amaksofobi geliştirme olasılığını artırabilir.
Araba Kullanma Korkusu Belirtileri Nelerdir?
Araba kullanma korkusu hafif veya ciddi seviyede semptomlarla ortaya çıkan bir fobidir. Belirtilerin şiddeti ve sıklığı kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.
Bazı kişiler kendilerine yaklaşan bir aracı gördüklerinde dahi ciddi semptomlar gösterebilirler. Semptomlar fiziksel veya psikolojik olabilir. Araba kullanma korkusunun belirtileri arasında şunlar yer alır:
Fiziksel belirtiler:
Aşırı terleme (terli avuç içleri)
El titremesi
Baş dönmesi
Ağız kuruluğu
Mide bulantısı
Mide ağrısı
Dispepsi(hazımsızlık)
Ellerde uyuşma ve karıncalanma
Taşikardi (kalp çarpıntısı)
Dispne (Nefes alıp vermede güçlük)
Bilincin bulanıklaşması
Omuz, boyun sırtta kas gerginliği ve ağrı
Bayılma hissi
Uyku sorunları
Yorgunluk hissi
Yüksek kan basıncı
Psikolojik belirtiler:
Anksiyete
Konfüzyon (Bilinç bulanıklığı)
Yoğun panik hissi
Kaçınma davranışları
Konsantrasyon bozukluğu
Sosyal fobi
Kaza sonucu yaralanmaktan veya ölmekten korkma hali
Araçta mahsur kalma korkusu
Oryantasyon sorunları
Sinirlilik ve gerginlik
Bir araçta yolculuk ederken olası riskleri dramatize etmek
Savunmasız hissetmek
Araba Kullanma Korkusunu Tetikleyici Faktörler Nelerdir?
Araba kullanma korkusu tetikleyen çeşitli durum ve faktörler vardır. Özellikle amaksofobiyi çok yoğun yaşayan kişiler için bu durumu düşünmek de kaygı ve endişeye sebep olabilir. Araba kullanma korkusunu tetikleyen durumlar şunları içerir.
Araç kullanmak
Kendini araba kullanırken hayal etmek
Yüksek hızlı yolların kullanımı
Araba, tren veya uçak gibi araçlarda yolculuk yapmak
Yoğun trafikte yolculuk yapmak
Uzun yolculuk yapmak
Bilmediği bir yolda kaybolmak
Devamlı araba kazaları izlemek
Kazaya tanıklık etmek
Tanıştığı veya değer verdiği birinin kaza geçirmesi
Araç kullanma becerisine güven eksikliği
Araba Kullanma Korkusunun Tetiklediği Hastalık ve Fobi Türleri
Araba kullanma korkusu çeşitli fiziksel veya psikolojik hastalıkları tetikleyebilir. Araba kullanmak korkusunun tetiklediği hastalıklar aşağıdaki gibi sıralanabilir:
Fiziksel hastalıklar:
Gastrointestinal hastalıklar: Araba kullanma korkusu zamanla sindirim sistemini etkileyerek hastalıklara yol açabilir.
Yüksek tansiyon: Stres seviyesine artıran araba kullanma korkusu yüksek tansiyon riskini yükseltebilir.
Kronik baş ağrısı: Yoğun kaygı ve stres durumu baş ağrılarının kronikleşmesine neden olabilir.
Psikolojik Hastalıklar:
Genel anksiyete bozukluğu: Sürekli kaygı ve endişe hali genel anksiyete bozukluğuna neden olabilir.
Obsesif kompulsif bozukluk: Araba kullanma korkusu kişinin sürekli araç kullanmak ile ilgili olumsuz düşüncelere kapılmasına neden olabilir. Bu durum obsesif kompulsif bozukluğu belirtilerini tetikleyebilir.
Araba kullanma korkusu aerofobi, tanatofobi, klostrofobi, agorafobi, tanatofobi, takofobi ve algofobi gibi fobi türleriyle birlikte ortaya çıkabilir.
