Aşırı sıcaklar, havadaki sıcaklık derecesinin yaz döneminin genelinde 40 derecenin üzerinde olması durumudur. Yaz mevsimi ile birlikte sıcaklık derecesinin yükselmesi ve havaların ısınması normal bir durumdur. Ancak sıcaklıkların mevsim normallerinin çok üstüne çıkması ve rahatsız edici boyutlara ulaşması aşırı sıcaklar olarak ifade edilir. Aşırı sıcaklar yaşandığında bu durum insan sağlığını da olumsuz etkileyebilir ve fiziksel olarak bazı etkiler ortaya çıkabilir.
Aşırı Sıcaklar Nedir?
Aşırı sıcaklar, sıcaklık derecesinin mevsim normallerinin çok üstüne çıkması ve insan sağlığı üzerinde fiziksel etki bırakacak seviyeye gelmesidir. Bu seviye genellikle 40 derecenin üstüne çıkan sıcaklık değerleridir.
Haziran ayıyla birlikte yaz mevsiminin gelmesi ve sıcaklıkların artması iklim sürecinin doğal bir akışıdır. Sıcaklık dereceleri yükselir, nem oranı artar ve fiziksel olarak sıcaklığın getirdiği bazı zorluklar yaşanabilir.
Ancak aşırı sıcaklar, bu normal akışın dışında gerçekleşen bir olgudur. Özellikle sıcaklığın 40 derecenin üstüne çıkması ve yaz mevsiminin genellikle bu değerlerde ilerlemesi aşırı sıcakların görüldüğünü ortaya koyar. Bu sıcaklıklar da insan üzerinde bazı etkilere yol açabilir. Aşırı sıcaklar özellikle kişi üzerinde baş dönmesi, baygınlık hissi, baş ağrısı ve mide bulantısı gibi etkilere neden olabilir.
Aşırı sıcakların yaratabileceği etkilerden korunmak için ise güneşin en tepede olduğu ve sıcaklık değerlerinin en yüksek seviyeye geldiği saatlerde mümkün olduğunca dışarı çıkmamak, bol su içerek sıvı kaybını önlemek ve güneşin zararlı etkilerinden kaçınmak için güneş kremi kullanmak gerekir.
Aşırı Sıcakların Sağlık Üzerindeki Etkileri
Güneşe bağlı sıcak çarpması, sıcaktan meydana gelen bitkinlik, baygınlık hali, baş dönmesi, baş ağrısı ve mide bulantısı gibi durumlar aşırı sıcaklara bağlı meydana gelen fiziksel etkiler olarak öne çıkar. Ayrıca sıcak krampları, isilik ve güneş yanıkları da görülebilir.
Aşırı sıcakların insan sağlığı üzerindeki fiziksel etkileri şöyle sıralanabilir:
Güneşe bağlı sıcak çarpması
Sıcak bitkinliği
Baygınlık hali
Baş dönmesi
Baş ağrısı
Sıcak krampları
İsilik
Güneş yanıkları
Güneşe bağlı sıcak çarpması
Aşırı sıcaklar ortaya çıktığına aşırı sıcağa maruz kalınması sonucunda beden ısısını ayarlayan terleme mekanizmasının bozulmasına bağlı olarak vücut ısısı düşürülmez. Bunun akabinde vücut ısısı 10-15 dakika içerisinde 40-41°C’nin üstüne çıkabilir.
Güneş veya sıcak çarpması acil olarak tedavi edilmezse kalıcı hasara veya daha ciddi sonuçlara neden olabilir. Bilinç kaybından önce tedaviye başlanması durumunda ise iyileşme şansı oldukça yüksektir.
Aşırı sıcaklara bağlı olan sıcak çarpması vakalarında kişinin ateşi 39,4°C üzerindedir. Deri kuru, kırmızı ve sıcak bir hal alır. Bilinenin aksine terleme yoktur. Mide bulantısı, kusma, baş ağrısı, baş dönmesi, göz çukurlarının belirginleşmesi ve görme netliğinin bozulması ile komaya kadar gidebilen bilinç bulanıklığı veya kaybı yaşanabilir.
Sıcak bitkinliği veya yorgunluğu
Uzun süre aşırı sıcaklara maruz kalma ve yeterli miktarda sıvı almamaya bağlı şekilde vücutta su ve mineral kaybı meydana gelir. Bu da sıcak bitkinliği veya yorgunluğunu ortaya çıkarabilir. Bu durum daha yaygın olarak yaşlılarda, yüksek tansiyonu olanlarda ve güneş altında çalışanlarda görülür.
Aşırı terleme, yorgunluk, halsizlik, bayılma hissi, nabzın artması ve ateş yükselmesi gibi belirtilerle kendini gösteren sıcak bitkinliğinde deri soğuk ve nemli bir haldedir. Nabız hızlı ve zayıftır, solunum hızlı ve yüzeyseldir. Ancak kişinin bilinci açıktır. Güneş çarpmasına nazaran daha hafif bir etki olan sıcak bitkinliğinde hayati tehlike söz konusu değildir.
Güneş yanıkları
Aşırı sıcakların bir diğer fiziksel etkisi de güneş yanıklarıdır. Aşırı sıcaklara ve güneşe maruz kalınması sonucunda ciltte güneş yanıkları meydana gelebilir. Güneş yanıkları, deriye hasar vereceği için güneş yanıklarından kaçınmak oldukça önemlidir.
Güneş yanıklarında ciltte kızarıklık meydana gelir. Ayrıca ilgili bölgeler ağrılı ve yüksek ısıya sahiptir. Eğer etkilenen kişide ateş, su toplanması ve şiddetli ağrı varsa veya 1 yaşından küçükse en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Güneş yanığından korunmak için ise güneş ışığına maruz kalmaktan kaçınılmalı, güneş yanığı olan yerler soğuk su ile silinmeli ve etkilenmiş bölgelere nemlendirici tıbbi losyon sürülmelidir. Bunun dışındaki anti tıbbi yöntemlerden kaçınmak gerekir.
Aşırı Sıcaklardan Korunma Yöntemleri
Aşırı sıcaklardan vücudu korumak için bol su tüketmek, güneşe maruz kalmaktan kaçınmak, gölge alanlarda vakit geçirmek, güneş kremi kullanmak, ağır egzersizlerden uzak durmak, düzenli duş almak ve ağır besinler tüketmemek gerekir. Bu yöntemler aşırı sıcakların etkisini hafifleten başlıklardır.
Aşırı sıcaklardan korunmak için şu adımlar uygulanabilir:
Bol su tüketilmelidir
Güneşe maruz kalmaktan kaçınılmalıdır
Gölge alanlarda vakit geçirilmelidir
Güneş kremi kullanılmalıdır
Ağır egzersizlerden uzak durulmalıdır
Düzenli serin duş alınmalıdır
Ağır besinler tüketilmemelidir
Çocukları aşırı sıcaklardan koruma yolları
Yetişkinlerin olduğu kadar çocukların da aşırı sıcaklardan korunması gerekir. Bunun için güneş ışınlarının en dik geldiği zamanlarda çocuğu güneşe çıkarmamak gerekir. Diğer yandan bebek 6 aydan küçükse koruyucu krem sürmekten ziyade koruyucu elbise ve gölgelikli bebek arabası kullanmak ve bebeği gölgede bırakmak önemlidir. Gerekirse güneşin zararlı ışınlarından korumak için doktor kontrolünde güneş kremi de kullanılabilir.
