Sigara tüketimi, diş minesinin incelmesi, genetik faktörler, ağız hijyeni ve beslenme alışkanlıkları gibi unsurlar, diş sararmasının nedenleri olarak öne çıkar. Ayrıca birtakım sağlık sorunları ve beraberinde uygulanan tedavi yöntemlerine bağlı olarak da diş rengi bozulabilir. Bu noktada diş sararmasının en önemli nedenleri şu şekilde sıralanabilir;
Sigara tüketimi
Diş minesinin yapısında değişiklikler
Kötü ağız hijyeni ve yanlış fırçalama teknikleri
Hastalıklar ve kullanılan ilaçlar
Beslenme alışkanlıkları
Genetik faktörler
Diş Minesi Yapısında Değişiklikler
Diş minesi, dişin dış kısmını kaplayan beyaz renkli sert bir tabakadır ve çeşitli etkenlere bağlı olarak dokusu zarar görebilir. Özellikle de yaş faktörüne bağlı olarak zamanla parlaklığını kaybeder ve dentin tabakası sarımsı görünmeye başlar. Bunun yanı sıra asitli yiyecek içecek tüketimi ve ağız hijyeninin sağlanamaması da minenin aşınmasına yol açar. Diş minesinin zayıf hale gelmesi tabakanın incelmesine neden olur ve bunun sonucunda dişler daha sarı renkte görünebilir.
Sigara Kullanımı
Tütün ürünlerinin içerisinde yer alan nikotin ve katran dişlerin sararmasına neden olan etken maddelerdir. Söz konusu maddeler sigara kullanımına bağlı olarak zamanla diş minesine yerleştir ve koyulaşmaya sebep olur.
Kötü Ağız Hijyeni ve Yanlış Fırçalama Teknikleri
Sararmaya neden olan plak genellikle hatalı fırçalama, ağız hijyeninin ihmal edilmesi ve diş ipinin kullanılmamasından kaynaklanır. Tüm bunlar zamanla tartar oluşumunu meydana getirerek diş sararmasına neden olur. Sertleşen plak diş yüzeyinin koyu görünmesine sebep olur ve estetik açıdan istenmeyen bir görünüm oluşturur.
Hastalıklar ve Kullanılan İlaçlar
Diş sararması nadiren bazı hastalıklara ve kullanılan ilaçlara bağlı olarak meydana gelebilir. Bu noktada diş doku anomalileri, baş ve boyun radyoterapi uygulamaları da bu durumu etkileyebilir. Ayrıca diyabet hastalarının yüksek kan şekerine bağlı olarak değişen tükürük salgıları diş minesinde sararmaya sebep olur. Bunun yanı sıra istemsiz olarak yapılan bruksizm (diş sıkma) alışkanlığı da minenin aşınarak dentin tabakasını koyulaştırabilir.
Diş sararmasına neden olabilecek ilaçlar arasında tetrasiklin ve doksisiklin grubu antibiyotikler büyük rol oynar. Ayrıca antihistaminikler, kan basıncı ilaçları ve bazı reçeteli demir takviyeleri de renk değişimine neden olabilir. Bunun yanı sıra kemoterapi tedavisi de diş minesini zayıflatarak sararmaya sebep olabilir.
Beslenme Alışkanlıkları
Diş sararması beslenme alışkanlıklarına doğrudan bağlı olup yüksek oranda şeker ve asit içeren gıdaların tüketilmesi büyük etkenlerdir. Bu noktada meyve suyu, kola, kahve, çay ve soda gibi içecekler diş minesine zarar vererek sarı görünmesine neden olur. Bunun yanı sıra vişne ve yaban mersini gibi koyu renkli meyveler de diş yüzeyinde leke bırakabilir. Ayrıca kontrolsüz tüketilen sirke, soya sosu ve nar ekşisi gibi asidik besinler de mine tabakasının renklenmesine neden olabilir. Bunun yanı sıra; nar, ahududu ve pancar içerdiği polifenoller nedeniyle sararma riskini artırabilir.
Genetik Faktörler
Diş sararması nadir olarak genetik faktörlerin etkisiyle de görülebilir ve bunun temel nedeni mine dokusundaki yapısal bozukluklardır. Sarı görünümü ortaya çıkaran mine yapısı genellikle ince ve şeffaf dokuya sahiptir. Bu nedenle ebeveynlerin tipik diş yapısı çocuklarının diş rengi üzerinde belirleyici bir etkendir.
Diş Sararması Nasıl Geçer?
Diş sararması düzenli fırçalama, ağız hijyenine dikkat etme, diş ipi kullanımı ve profesyonel diş temizliği gibi yöntemlerle giderilebilir. Ayrıca 6 ayda bir düzenli diş hekimi kontrolü yapılmalı ve önerilen periyotlarda diş taşı temizliği yapılarak dış etkenlerin neden olduğu lekelenmeler geçirilir.
Diş sararmasına iyi gelen yöntemler şöyledir:
Profesyonel diş beyazlatma
Porselen kaplama
Diş kronları
Şeffaf plak
Profesyonel diş beyazlatma
Profesyonel diş beyazlatma hidrojen peroksit veya karbamid peroksit gibi özel bileşiklerin kullanıldığı bir diş hekimliği yöntemidir. Özellikle dış yüzeyde etki gösteren işlem lekeleri parçalayarak sarı renkleri giderir.
Porselen kaplama
Porselen kaplama, dişlerin üzerine seramik malzemelerden üretilen ince tabakalı kabukların yerleştirilmesiyle uygulanan diş estetiği yöntemidir. Renk bozukluklarını veya yapısal hasarları düzeltmek için uygulanan işlem estetik açıdan kusurlu görünümleri gizler.
Diş kronları
Diş kronları, diş sararmasına eşlik eden çürüklerin varlığı durumunda uygulanan bir işlemdir. Yüzeye uygulanan kronlar sarı ve daha koyu lekeleri gidererek beyaz bir görünüm sağlar.
Şeffaf plak
Şeffaf plak, fırçalamaya rağmen diş sararması yaşayan kişiler için ideal bir çözüm sunar. Ağız ölçüsüne özel olarak tasarlanan plak beyazlatma etkisi taşıyan jellerle kaplanır. Gün içerisinde 6-8 saat takılması önerilir ve sonuçları yaklaşık birkaç hafta içinde alınır
Diş Sararması Nasıl Önlenir?
Diş sararması ağız hijyenine dikkat ederek, sigara kullanımını bırakarak, renkli gıdaları kontrollü şekilde tüketerek önlenir. Bunun yanı sıra yiyecek artıklarının ve plakların birikmesini engellemek için diş ipi de kullanılmalıdır. Dişlerde sararmayı engelleme ve beyazlığını koruma amacıyla şu yöntemler uygulanabilir;
Asitli yiyecek ve içecek tüketiminin ardından renklenmeyi önlemek için ağız suyla çalkalanabilir
Asitli ve gazlı içeceklerin pipetle içilmesi diş minesinin asidik etkilere karşı korunmasına katkıda bulunur
Florür veya aktif kömür içeren diş macunları diş minesini güçlendirerek sararmayı önler
Ağız bakım suyu veya gargara gibi ürünleri kullanmak plak oluşumunu engelleyerek beyazlığı korur
Kahve, çay, narenciye ve benzeri renkli besinlerin tüketimini sınırlandırmak renk değişimlerinin önüne geçer
