Havale genellikle ani başlar ve kısa sürer. En yaygın belirtileri arasında;
bilinç kaybı,
vücudun tamamında veya bir kısmında kasılmalar
titremeler yer alır.
Gözlerin bir noktaya sabitlenmesi ya da yukarı doğru kayması, dudaklarda morarma, idrar veya dışkı kaçırma gibi durumlar da havale sırasında gözlemlenebilir.
Bazı vakalarda ağızdan köpük gelmesi veya nefesin kısa süreli durması da yaşanabilir.
Havale sonrasında kişi genellikle bir süre sersemlemiş, yorgun veya uykulu olur.
Havale geçiren küçük çocuklarda bazen nöbet öncesinde huzursuzluk, ağlama, dalgın bakışlar da dikkat çeker.
Bu belirtiler aileler için son derece endişe verici olsa da çoğu havale atağı birkaç dakika içinde kendiliğinden sonlanır.
Havale Tedavisi Nasıldır?
Havalenin tedavisi öncelikle altta yatan nedenin saptanmasına bağlıdır.
Ateşe bağlı havale geçiren çocuklarda, öncelikle vücut ısısının düşürülmesi için ılık suyla silme, gerekirse ateş düşürücü şuruplar verilmesi gibi yöntemler uygulanır.
Havale sırasında kişinin güvenli bir yere yatırılması, başının yana çevrilerek kusma riskine karşı boğazın açık tutulması gerekir.
Kesinlikle ağıza herhangi bir cisim sokulmamalıdır. Nöbet uzun sürerse (5 dakikadan fazla) ya da tekrarlarsa acilen sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Eğer havalenin altında epilepsi gibi kronik bir durum yatıyorsa doktor kontrolünde ilaç tedavisi başlanır. Metabolik ya da enfeksiyöz bir hastalığa bağlı havalelerde ise esas tedavi altta yatan durumu ortadan kaldırmaya yöneliktir.
Ateşli Havale Nedir?
Ateşli havale, özellikle 6 ay – 5 yaş arası çocuklarda, vücut sıcaklığının hızlı yükselmesiyle ortaya çıkan ve en sık görülen havale tipidir.
Çocukluk çağındaki havalelerin yaklaşık %70’i ateşli havaledir.
Genellikle üst solunum yolu enfeksiyonları, kulak iltihapları, idrar yolu enfeksiyonları gibi hastalıkların seyrinde ani ateş yükselmeleri havaleyi tetikler.
Ateşli havale çoğu zaman iyi huyludur ve beyin hasarına yol açmaz. Ancak yine de mutlaka doktor kontrolü gerekir; çünkü bazı durumlarda ateşin altında ciddi bir beyin enfeksiyonu (menenjit gibi) yatar.
Tekrarlayan ateşli havale öyküsü olan çocuklarda doktor tavsiyesiyle ateş çıkar çıkmaz ateş düşürücü uygulanması önerilebilir.
Havale her ne kadar korkutucu bir tablo oluştursa da, çoğu zaman kısa süreli ve geçici bir durumdur.
Yine de ilk kez havale geçiren bir kişi, özellikle çocuk ise mutlaka bir sağlık kuruluşuna götürülmeli ve nöbetin altında yatan neden araştırılmalıdır.
Böylece hem olası ciddi hastalıklar erkenden tanınır hem de aileler doğru bilgilendirilerek sonraki ataklarda nasıl davranmaları gerektiğini öğrenmiş olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Havale Nasıl Geçirilir?
Havale geçiren kişiye müdahale ederken öncelikle güvenli bir pozisyona alınması gerekir. Hasta sert bir zemine yan yatırılmalı ve başı hafifçe arkaya doğru çevrilmelidir. Bu, ağızda biriken salya veya kusmuğun solunum yoluna kaçmasını önler. Ateşe bağlı havalelerde vücut ısısını düşürmek için ılık suyla silme veya doktorun önerdiği ateş düşürücüler kullanılabilir. Havale çoğu zaman birkaç dakika içinde kendiliğinden sonlanır. Ancak nöbet 5 dakikadan uzun sürerse veya tekrarlarsa mutlaka acil tıbbi yardım çağrılmalıdır.
Havale Kaç Derecede Olur?
Ateşli havale genellikle vücut sıcaklığının 38.5°C ile 39°C’nin üzerine çıktığı durumlarda görülür. Özellikle ateşin hızlı yükselmesi beyni etkileyerek havale eşiğini düşürür. Ancak her çocuk aynı tepkiyi vermez. Bazı çocuklar 39°C ateşte havale geçirirken, bazıları daha yüksek ateşlerde bile geçirmeyebilir. Bu nedenle tek başına derece değil, çocuğun daha önce ateşli havale geçirip geçirmediği de önem taşır.
Havale Geçirdiğini Nasıl Anlarım?
Havale genelde ani bilinç kaybı, vücudun kasılması ve titremesi ile başlar. Gözlerin bir noktaya sabitlenmesi ya da yukarı doğru kayması, ağızdan köpük gelmesi, dudaklarda morarma gibi belirtiler dikkat çeker. Bazı kişilerde idrar kaçırma da görülebilir. Havale sonrasında hasta kısa süre sersemlemiş veya uykulu bir durumda olur. Bu tablo, havale geçirildiğinin en belirgin işaretidir.
Ateş Kaç Derece Olursa Havale Olur?
Çocuklarda havale genellikle 38.5-39°C civarındaki ani ateş yükselmelerinde ortaya çıkar. Aslında ateşin mutlak derecesinden ziyade hızlı yükselmesi daha çok risk oluşturur. Yani 37’den 39’a hızla çıkan bir ateş, daha yavaş yükselen aynı derece ateşten daha fazla havale riski taşır. Daha önce ateşli havale geçirmiş çocuklarda ise daha düşük ateşlerde bile nöbet görülür.
Uykuda Havale Nasıl Anlaşılır?
Uykuda havale genellikle sessiz seyreder ve ailelerin gözünden kaçabilir. Ancak havale sırasında ani kol-bacak atmaları, istemsiz kasılmalar, diş gıcırdatma ya da nefesin geçici olarak durması gibi belirtiler görülebilir. Uyandıktan sonra çocukta aşırı yorgunluk, dalgınlık veya anlamsız bakışlar fark edilirse gece havale geçirmiş olabileceği düşünülmelidir. Böyle bir durumda mutlaka hekime başvurmak gerekir.
Yetişkinlerde Havale Belirtileri Nelerdir?
Yetişkinlerde havale, ani bilinç kaybı, tüm vücutta kasılmalar, gözlerin bir noktaya sabitlenmesi, ağızdan köpük gelmesi ve bazen dil ısırma ile kendini gösterir. Nöbet sonrasında kişi genellikle kafası karışmış, ne olduğunu hatırlamaz halde olur. Ayrıca bazı yetişkinlerde kısa süreli bakış sabitlenmesi veya donakalma şeklinde daha hafif nöbetler de yaşanabilir. Bu belirtiler tekrar ederse mutlaka bir nöroloji uzmanına başvurulmalıdır.
Havale Geçirince Ne Olur?
Havale sırasında beynin elektriksel aktiviteleri anormal şekilde artar ve bu da kaslarda kasılmalar, bilinç kaybı ve istemsiz hareketlere yol açar. Genelde birkaç dakika süren bu durum sonrasında hasta kendine gelince kısa bir süre şaşkın veya sersemlemiş olur. Nadiren baş ağrısı, halsizlik ve yorgunluk gibi durumlar da görülür. Çoğu havale atakları kalıcı bir zarar bırakmaz ancak sebebin araştırılması önemlidir.
Havale Geçirdikten Sonra Ne Olur?
Havale geçiren bir kişi nöbet sonrasında genellikle yorgun, uykulu veya bilinci bulanık halde olur. Bu döneme “postiktal dönem” denir ve birkaç dakikadan birkaç saate kadar sürebilir. Hasta bu sürede ne yaşadığını tam hatırlayamaz, bazen baş ağrısı veya kas ağrısı hisseder. Sonrasında genellikle normale döner ancak tekrar etmemesi için mutlaka bir hekim tarafından değerlendirilmelidir.
