Alerji, bağışıklık sisteminin birçok insanı etkilemeyen, sık karşılaşılan maddelere karşı oluşturduğu anormal bir reaksiyondur.
Alerjiye neden olan maddelerden biri de mantardır. Küf mantarları kapalı ve açık ortamlarda büyüyebilir. Bilinenin aksine, en temiz ortamlarda bile mantar sporları bulunur.
Küf zehirli olmasa da belirli tipleri toksik etkilere yol açabilir. Ayrıca inflamatuar maddelerin ve çeşitli alerjenlerin üretilmesine de neden olabilir.
Alerjiye neden olabilen birçok farklı küf türü vardır. Alternaria, Aspergillus, Cladosporium ve Penicillium alerjiye neden olan küf türleri arasında en sık karşılaşılandır. Toksik küflere örnek olarak Stachybotrys verilebilir, bunlar "siyah küf" olarak da bilinir.
Birçok araştırma çocuklukta küf maruziyetinin, astım ve alerji geliştirme riskini artırabileceğini göstermektedir.
Küf sporlarına karşı gelişen alerjiyi teşhis etmek amacıyla hekimler ilk aşamada, hastanın tıbbi geçmişini inceleyerek fiziksel muayeneye başvurur. Ardından alerji tipini teşhis etmek amacıyla kan ve cilt testlerine başvurulabilir.
Kan testleri ile alerji veya alerjene özgü IgE antikor taramaları sağlayabilir. Bu test, alerjinin teşhisine ek olarak tedavinin işe yarayıp yaramadığını görme konusunda yardımcı olabilir.
Cilt testi ise küf sporlarını içeren solüsyonların bulunduğu iğneler ile cildin çizildiği prosedürdür.
Küf alerjisi olan hastalar kaşıntı, kızarıklık veya şişlik gibi reaksiyonlar gösterir ve alerji tipi bu şekilde teşhis edilir.
Küf Alerjisi Belirtileri Nelerdir?
Küf sporları, kişinin alerjisi olmasa da sağlığını olumsuz etkileyebilir ve kişiyi rahatsız edebilir. Ancak etkiler, çeşitli nedenlerle bağışıklık sistemi zayıflamış bireyler için daha kötüdür.
Ailede alerji öyküsü olan, astım ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) gibi solunum yolu rahatsızlığı bulunan, işi gereği veya nemli, havalandırması iyi olmayan bir evde yaşayan bireylerde küf alerjisi gelişme ihtimali daha yüksektir. Belirtiler her hastada farklılık gösterse de genel olarak şu şekilde sıralanabilir:
Mevcut astımda tetiklenme,
Saman nezlesi,
Burun, boğaz, dudak, ağız ve gözlerde kaşıntı,
Gözlerde akıntı, yanma ve kızarıklık,
Boğaz ağrısı ve tahrişi,
Baş ağrısı,
Hapşırma ve kuru öksürük,
Burun tıkanıklığı (konjesyon),
Burunda mukus (geniz akıntısı veya balgam),
Göğüste hırıltı ve sıkışma,
Nefes darlığı,
Deride kaşıntı, kızarıklık, döküntü, şişlik veya ürtiker,
Sinüslerde küf mantarı oluşumuna bağlı inflamatuar reaksiyon (alerjik fungal sinüzit),
Havadaki partiküllere maruziyet nedeniyle gelişen akciğer iltihabı (aşırı duyarlılık pnömonisi),
Akciğerlerde küfe karşı iltihaplı şişlik (alerjik bronkopulmoner aspergilloz).
Küf Alerjisi Nasıl Geçer? Ne İyi Gelir?
Küf alerjisini önleme konusunda uygulanabilecek en etkili yöntem, maruziyeti azaltmaktır. Küf oluşumunu azaltmak için alınabilecek tedbirlerden kısaca şu şekilde bahsedilebilir:
Ev içerisindeki veya çevresindeki boru sızıntıları, yeraltı suyu sızıntıları ortadan kaldırılmalıdır.
Ev içerisinde küf ve rutubet kokan alanlarda nem giderici cihazlar kullanılabilir. Higrometre adı verilen bir alet ile kapalı ortamdaki nem oranı ölçülebilir. Amaç nemi %45 ile %30 arasında tutmaktır.
Yüksek verimli partikül hava (HEPA) filtresi bulunan merkezi bir klima kullanılabilir. HEPA filtresi, havadaki küf sporlarını hapsederek solunmasını önler.
Fırın, klima, çamaşır makineleri ve kurutma makinelerinin fitreleri düzenli olarak değiştirilmelidir.
Banyoların düzgün bir şekilde havalandırıldığından emin olunmalıdır. Duş alındıktan sonra havalandırma fanları çalıştırılmalı, havalandırma fanı yoksa duş alırken bir pencere veya kapı açılmalıdır.
Banyo ve bodrum katı gibi rutubetin gelişme ihtimali olan yerlere halı döşenmemelidir.
Evin temelindeki bitki, yaprak ve yağmur olukları sık sık temizlenerek suların evden uzağa akması sağlanmalıdır.
Evin içerisindeki malzemeler kullanıldıktan sonra kurutulmalıdır.
Eski kitap, gazete, giysi ve yatak takımları geri dönüştürülmelidir.
Çatı, pencere ve kapı sızıntıları onarılmalıdır.
Küf sayısının yüksek olduğu zamanlarda açık hava aktiviteleri sınırlanmalıdır.
Çim ve bahçe bakımları yapılırken maske, şapka ve güneş gözlüğü takılmalıdır.
Mutfaklardaki küfü azaltmak için çöp kutuları sık sık temizlenmeli, buzdolabı kapak contaları ve damlama tepsileri temizlenmeli, küflenmeden önce eski yiyecekler ve ürünler atılmalıdır, tesisat kaçağı varsa tamir edilmelidir.
Yemek pişirirken ve bulaşık yıkanırken aspiratör kullanılmalıdır.
Çamaşırlar, çamaşır makinesinden hemen çıkarılmalıdır. Islak ve nemli giysiler ortalıkta bırakılmamalıdır.
Çamaşır makinesinin kauçuk contası ve kapağının içi sık sık temizlenmeli ve kurutulmalıdır. Makine kullanılmadığında kapağı aralık bırakılmalıdır.
