Çekirdeklerinden yağ asidi elde edilen rezenden aynı zamanda sabun ve diğer kozmetik ürünlerde de koku verici olarak faydalanılıyor. Demlenerek yapılan rezene çayı ise antioksidan etkisi nedeniyle yaşlanmayı geciktiriyor, anne sütünün salgılanmasına katkı sağlıyor ve bağırsak hareketlerini düzenleyerek kabızlığa iyi geliyor. Faydalarının yanı sıra rezene çayının yanlış kullanıldığında zararlı etkileri de bulunuyor. Östrojen etkisi gösterebilen rezene çayının meme, yumurtalık ve rahim kanseri olan kişiler tarafından tüketilmemesi gerekiyor. Bununla birlikte pıhtılaşma problemi yaşayanlar ile kereviz ve havuca alerjisi olanlar tarafından kullanılmaması gerekiyor. Hamilelerde rezene çayı tüketiminin güvenliği ise hala tartışılan konular arasında yer alıyor. Memorial Ankara Hastanesi Beslenme ve Diyet Bölümü’nden Dyt. Ceyda Nur Çakın, rezene çayının faydaları ile ilgili bilgi verdi.
Bitki rezene ve floransa olmak üzere iki ana rezene türü mevcuttur. Her iki rezene türü de farklı anason veya meyan kökü aromasına sahiptir. Rezene türleri için hasat koşulları farklıdır. Şöyle ki bitki rezene, sadece yaprakları kesilerek ihtiyaca göre hasat edilebilir. Yaprakları kurutulabilir ve daha sonra kullanılmak üzere saklanabilir. Tohumlar için ise bitkinin çiçek açması beklenmelidir. Çiçeklerin rengi kahverengiye döndüğünde tohum hasatı gerçekleştirilebilir. Floransa rezene ise soğanları tenis topu boyutuna geldiğinde hasat edilir. Ampul kazılır, kökler ve üst kısmı kesilir. Ampuller serin bir yerde birkaç hafta saklanabilir.
Bitki rezene ( Foeniculum vulgare )
Bitki rezene daha çok uzun aromatik sapları, yaprakları ve tohumları için yetiştirilir. Rezene tohumları farklı lezzeti, bulunduğu formların çeşitliliği ve sağlığa belirgin faydaları nedeniyle modern mutfaklarda kendine yer edinmiştir. Sarı çiçek kümeleri yaz sonunda ortaya çıkar. Yapraklar, saplar, tohumlar hasat edilir ve kullanılır.
Rezene bitkisi 3 ila 5 metre boyunda büyüyebilir. Yaprakları tüylü ve dereotuna benzerdir ve tüm parçaları yenilebilir. Rezene tohumları ayrıca fırınlanmış ürünlerde, içeceklerde ve tatlılarda da kullanılır.
Floransa rezene ( Foeniculum vulgare var. dulce )
Floransa rezene daha kısa saplıdır. Genellikle büyük soğanı için yetiştirilir ve sebze olarak da tüketilebilir. Diğer kök sebzeler gibi çiğ olarak da tüketilebilir. Floransa rezenesi çok sayıda tarifte kullanılmaktadır. Floransa rezenenin görünümü, bitkinin tabanında kalın bir yaprak sapı rozeti ile ampul benzeridir. Ampul, bitkinin çiçeklenmesinden önce hasat edilir. Floransa rezenesi özellikle İtalyan salatalarında kullanılan önemli bir bileşendir. Ayrıca kızarmış ve sıcak garnitür olarak da servis edilebilir.
Rezenenin Besin Değeri Nedir?
Rezene soğanı iyi bir lif, potasyum, manganez ve C vitamini kaynağıdır. Ayrıca kalsiyum, demir, folat ve antioksidanlar lutein ve zeaksantin içerir.
Rezene tohumları da tipik olarak küçük miktarlarda (günde 1–1½ çay kaşığı) çayda veya hazır yiyeceklerde baharat olarak tüketilirken; potasyum, C vitamini, manganez, demir, kalsiyum ve folat içerir. Bunlara ek olarak 1 çay kaşığı rezene tohumu 33.8 mg çoklu doymamış omega-6 yağları, antioksidanlar kaempferol ve kersetin içerir.
Rezene Nasıl Tüketilir?
Rezene aşağıdakiler gibi birkaç farklı biçimde tüketilebilir:
Rezene çayı demlenerek tüketilebilir. Rezene çayı ülkemizde rezenenin en yaygın kullanımlardandır.
Ballarda veya şuruplarda
Ticari olarak hazırlanmış kapsüller aracılığıyla kullanılabilir.
Rezene yağ olarak kullanılabilir. Rezene yağı, ezilmiş rezene tohumlarının damıtılmasıyla elde edilir. Konsantre yağlarda aroma ve lezzet güçlüdür. Rezene yağı; çaya, çorbalara veya soslara lezzet katmak için az miktarda kullanılabilir. Rezene yağı bunlarla birlikte kozmetikte ve kokularda da kullanılabilir.
Tek başına çiğ olarak ya da bazı yemeklerde baharat olarak tüketilebilir. Özellikle salatalarda ve çorbalarda taze bir bitki olarak veya garnitür olarak kullanılabilir.
Rezene Çayı Nedir?
Rezene çayı, rezene bitkisinin tohumları kullanılarak yapılan bir tür bitki çayıdır. Rezene çayı; kas spazmlarını önlemeye ve rahatlatmaya, sindirimi iyileştirmeye, irritabl bağırsak sendromu, ishal, mide ekşimesi, gaz ve mide krampları gibi gastrointestinal sorunları tedavi etmeye yardımcı olabilecek lezzetli ve popüler bir çay çeşididir. Organik rezene çayı tercih edenler için kurutulmuş rezene tohumu kullanmak en iyisidir.
Rezene Çayı Faydaları Nelerdir?
Rezene çayı, içerdiği yağ asitleri sayesinde antidiyabetik ve antioksidan etkiye sahiptir. Antioksidan etkisi ile hücre hasarını önlemeye yardımcı olmakta, yeni hücrelerin oluşumunu desteklemekte ve yaşlanmayı geciktirici etki sağlamaktadır. Ayrıca bakteri ve mantar enfeksiyonları ile savaşmaya yardımcı olmaktadır. Kan pıhtısı oluşumunu engellemekte, kadın üreme sistemini destekleyerek anne sütü salgılanmasına katkıda bulunmaktadır. Rezene çayı ağız kokusuna iyi gelmekte, nefesi tazelemektedir. Ayrıca sindirim sistemi kaslarını rahatlatarak bağırsak hareketlerini düzenlemekte ve kabızlığa iyi gelmektedir.
Rezene ve rezene çayının faydaları şu şekilde listelenebilir:
Rezene çayı adet kramplarını azaltır
Antibakteriyel özelliklere sahiptir
Kardiyüvasküler faydalar içerir
Uyku kalitesini artırır
Rezene çayı anne sütünü artırır
Rezene vücudun enfeksiyonla savaşmasına yardım eder
Göz sağlığına iyi gelir
Diş çürüklerine karşı koruma sağlayabilir
Cilde serinletici ve yatıştırıcı bir etki vererek sağlıklı bir parlaklık sağlar
Kilo vermeye yardımcıdır
Mide yanması ve ekşimesine iyi gelir
İrritabl bağırsak sendromuna karşı koruyucudur
Adet kramplarının azalmasına yardımcı olur
Artan uterus kasılmaları, bir kadının adet döngüsü sırasında kramplara neden olur. Kasılmalar oksitosin ve prostaglandin hormonu tarafından uyarılır. Yapılan bazı araştırmalarda rezene yağının oksitosin ve prostaglandini inhibe ederek, adet sırasında uterus kasılmalarını ve ağrıyı azaltmaya bir nebze yardımcı olabileceği sonucu ortaya çıkmıştır. Ancak bu konuda daha fazla bilimsel araştırmaya ihtiyaç vardır.
Antibakteriyel özelliklere sahiptir
Antibakteriyel özelliklere sahip olan rezene tohumu özleri üç farklı bakteri türünü inhibe etmede (etkinliğinin önlenmesi) etkilidir.
Kardiyovasküler faydalara sahiptir
Rezene tohumlarını çiğnemenin tükürüğün nitrit konsantrasyonunu artırabileceği saptanmıştır. Artan nitritler, vazorelaksasyon gibi diğer kalp-sağlıklı etkilerle birlikte anjiyogenezi veya yeni kan hücresi oluşum sürecini teşvik edebilir. Rezene tohumları hipertansiyonu yönetmeye de yardımcı olabilir.
Rezene çayı uyku kalitesini artırır
İyi ve kaliteli bir uyku kişiyi daha iyi bir ruh haline sokmanın yanı sıra stresi azaltır, hafızayı geliştirir ve kan basıncını düşürür. Birçok sağlık problemi yetersiz uyku veya kaliteli uyku eksikliği ile bağlantılı olabilir. Bu bağlamda rezene uyku kalitesinin artmasına olabilir. Şöyle ki rezene çayı vücutta önemli
bir mineral olan bol miktarda magnezyum içerir. Magnezyum uykusuzluğun tedavisinde yararlı etkilere sahiptir. Rezene ayrıca etkili bir fitoöstrojen olarak da bilinir. Fitoöstrojenler uyku verimliliğini arttırır ve uyku ile ilgili sorunların azaltılmasına yardımcı olur.
Rezene çayı vücudun enfeksiyonlarla savaşmasına yardım eder
Genellikle enfeksiyonlarla savaşmak için bitki çayları sıkça tüketilir. Zira bitki çayları vücuda bulaşıcı mikroorganizmalar tarafından üretilen toksinleri atmak için yeterli sıvı sağlayabilir. Rezene çayı birçok bakteri, mantar ve viral enfekiyonlarla mücadele etmeye yardımcı olabilir.
Rezene irritabl bağırsak sendromuna karşı koruyucudur
Rezene çayının birçok sağlık yararından biri de bağırsak sağlığı üzerindeki olumlu etkisidir. Rezene çayı sindirimi destekler, kabızlığı, ishali ve karındaki şişkinliği gidermeye yardımcı olabilir.
Anne sütü üretimini artırır
Yetersiz süt temini emziren anneler için çok önemli bir endişe kaynağıdır. Araştırmacılar rezenenin galaktagog özelliklerini belirtiyor. Özellikle anetol rezenede bulunan fenkon ve estragol gibi süt üretimini uyaran bileşiklerdir.
Göz sağlığına iyi gelir
Rezene tohumları, göz sağlığı için çok önemli olan A vitamini bakımından oldukça zengindir. Rezene, anti-inflamatuar etkilere sahiptir. Rezenenin anti-inflamatuar etkilere sahip olması özellikle iltihaplı gözler için yararlıdır.
Yapılan araştırmalar, rezenenin glokom ve katarakt gibi diğer göz rahatsızlıklarının tedavisine de yardımcı olabileceğini gösterir.
Rezene diş çürüklerine karşı koruma sağlayabilir
Rezene tohumları diş çürüklerine karşı koruma sağlar. Rezenenin antibakteriyel etkileri ağızdaki mikropları yok edebilir.
Rezene cilde iyi gelir
Rezenenin düzenli tüketimi selenyum, kalsiyum ve çinko gibi mineraller sağlar. Bu mineraller, kan dolaşımındaki oksijen dengesini korurken hormonları dengelemek için çok önemlidir. Bu mineraller cilde serinletici ve yatıştırıcı bir etki vererek sağlıklı bir parlaklık sağlar.
Rezene tohumları ayrıca kızarıklık ve kuruluk gibi diğer cilt rahatsızlıklarının tedavisinde yardımcı olan çeşitli ayurvedik özellikler sunar.
Rezene çayı kilo vermeye yardımcıdır
Rezene genellikle kilo vermek için diyetlere dahil edilmesi gereken temel bir gıda maddesi olarak kabul edilir. Denilebilir ki rezeneyi sağlıklı bir yaşam tarzı ile birlikte düzenli olarak tüketmek kilo vermeye yardımcı olabilir.
Rezene tohumları, sindirim sürecini yavaşlatan diyet lifleri açısından çok zengindir. Bu duruma ek olarak, antioksidanların varlığı ile rezene tohumları vücudun vitamin ve mineraller için emilim gücünü artırmaya yardımcı olur. Antioksidanların bir diğer avantajı, vücuttaki yağları ve karbonhidratları parçalamaya yardımcı olmaları ve fazla kilo almaktan kaçınılmaya yardımcı olmalarıdır.
Rezene çayı, vücuttaki toksinleri ve diğer zararlı sıvıları temizlemeye yardımcı olacak idrar söktürücü özelliklere sahiptir.
Variyali Şerbeti adı verilen rezene tohumu içeceği tüketimi özellikle Hindistan’da yaygın şekilde tüketilir. Variyali Şerbeti kilo vermeye yardımcı olmasıyla birlikte, vücudun detoksifiye edilmesine, asitliğin giderilmesine ve stresi azaltmaya yardımcı olur.
Mide yanmasına iyi gelir
Rezenenin östrojen benzeri bileşikleri mide ekşimesi tedavisine yardımcı olma işlevine de sahiptir. Kronik olarak mide yanması şikayeti yaşayan kişiler için rezene çayından bir bardak içmek faydalıdır.
Rezene tüketmenin yan etkileri nelerdir?
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), rezene tohumu çayının genel olarak güvenli olduğunu kabul etmektedir . Ancak, çocuklara çok miktarda rezene vermeden önce bir çocuk doktoruna danışmak en iyisidir. Bu durum özellikle kolik hastası bebeklerini rezene tohumu çayı ile yatıştırmayı planlayan ebeveynler için geçerlidir.
Rezene, fetüsün büyümesini ve gelişimini olumsuz yönde etkileyebilecek fitoöstrojenler içerdiğinden hamile kadınlar için güvenli olmayabilir.
Rezene, havuç-maydanoz-kereviz bitki ailesine aittir. Bu nedenle, havuç alerjisi olanların rezene alerjisi olma olasılığı çok yüksektir. Bu durum aynı zamanda, anason, yaban havucu, kimyon ve kişniş gibi söz konusu bitki ailesindeki diğer sebzeler ve otlar için alerjisi olanlar için de geçerlidir.
Rezene çayı nasıl demlenir?
Rezene çayı ezilmiş veya hatta öğütülmüş olgun rezene tohumlarından hazırlanır. Bu tür tohumlar, antispazmodik, antienflamatuar ve antibakteriyel/anti-mikrobiyal niteliklerinden sorumlu olduğu düşünülen anethole, fenchone ve estragol gibi uçucu yağ bileşikleri ile bol miktarda bulunur.
Rezene çayını demlemek için 2 çay kaşığı ezilmiş ya da öğütülmüş rezene tohumu ve 1 bardak su kafidir. Kaynayan suya öğütülmüş rezene tohumları eklenmelidir. Yaklaşık 5 dakika kadar çayın
demlenmesi beklenmelidir. Çay demini aldıktan sonra servis edilir. Dileyen kişiler çayın içine bal , miktar limon, ezilmiş veya rendelenmiş zencefil de ekleyebilir.
