Trikotillomani kısaca kişinin tekrarlayan biçimde saç, kaş ve kirpik başta olmak üzere vücudundaki kılları yolmasıdır. Yapılan bazı bilimsel araştırmalara göre trikotillomaninin nüfusun yaklaşık %0,5-2’sinde görüldüğü tahmin edilmektedir. Bununla birlikte özellikle saç, kaş ve kirpik kaybı yaşayan ve çekindiği için hekime başvurmayan hastalar olduğu düşünüldüğünde bu oran daha yüksek olabilir.
Trikotillomani Türleri Nelerdir?
Trikotillomani kişinin saç yolma alışkanlığının farkında olup olmamasına bağlı olarak başlıca iki alt sınıfa ayrılır. Buna göre trikotillomani türleri şu şekildedir:
Odaklanmış saç yolma: Otomatik saç yolma sorunu bulunan kişilerde tüy koparma alışkanlığı genellikle düşüncelerle ilişkilidir. Bir diğer ifadeyle bu kişilerde saç yolma davranışı bir duygu, düşünce veya başka bir uyaranla ilişkili olabilir. Odaklanmış trikotillomani sorunu bulunan kişilerde saç yolma davranışı genellikle dikkati dağıtma, saç yolmadan zevk alma, rahatlama, gerginlik, stres gibi belirli duygu ve düşüncelerle bağlantılı olarak ortaya çıkar.
Otomatik saç yolma: Odaklanmış saç yolma davranışının aksine otomatik saç yolmada kişi yaptığı davranışın farkında değildir. Örneğin ders çalışırken veya televizyon izlerken kişi saç, kaş gibi vücudunda yer alan tüyleri koparabilir, tüylerini kopardığını ise ancak aynaya baktığında veya bir başkası kendisine söylediğinde fark eder.
Trikotillomani Sebepleri Nelerdir?
Trikotillomaninin nedeni günümüzde kesin olarak bilinmemekle birlikte biyolojik ve/veya çevresel bazı faktörlerin saç yolma davranışının ortaya çıkmasında etkisi olabileceği düşünülmektedir. Buna göre başlıca trikotillomani risk faktörleri şu şekilde sıralanabilir:
Genetik faktörler: Sınıflandırma konusunda literatürde bazı karışıklıklar ve anlaşmazlıklar olsa da uzmanların büyük çoğunluğuna göre trikotillomani obsesif kompulsif davranış bozuklukları içerisinde yer alır. Bazı bilimsel çalışmalar trikotillomaninin ortaya çıkmasında genetik faktörlerin etkisi olduğunu göstermektedir.
Diğer psikiyatrik bozukluklar: Bazı uzmanlara göre anksiyete ve depresyon gibi başka bir psikolojik sağlık sorunu bulunanlarda trikotillomaniye de rastlanabilir.
Nörokimyasal sorunlar: Beyin kimyasının normalden daha farklı olması saç yolma hastalığına neden olabilir.
Stres: Stres trikotillomani gelişmesini tetikleyebilir.
Trikotillomani Belirtileri Nelerdir?
Trikotilomani belirtileri denildiğinde ilk akla gelen, kişinin kendi saçını çekmeye ve koparmaya yönelik karşı konulamaz bir istek duymasıdır. Aynı zamanda bu kişiler sadece saç derisindeki saçları değil kaş, kirpik, koltuk altı ve kasık bölgesi gibi bedenin diğer bölgelerindeki kılları de koparma eğilimi gösterir. Kıl koparmaya yönelik olan bu istek genellikle stresli anlarda daha yoğun hissedilmek ile birlikte kişinin daha rahat olduğu zamanlarda da ortaya çıkabilir. Buna göre trikotillomani belirtileri şu şekilde sıralanabilir:
Saç, kaş ve kirpik başta olmak üzere vücuttaki kılları koparmak,
Kıl kopardıktan sonra rahatlamış hissetmek,
Saç derisinde açıklık meydana gelmesi,
Saçı kopardıktan sonra yemek (trikofaji),
Ciltte kılların koparıldığı alanda ağrı, kızarıklık ve bazen enfeksiyon,
Sosyallikten uzaklaşmak.
Trikotillomani Nasıl Teşhis Edilir?
Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından yayımlanan Dsm - 5 Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Elkitabı’na göre bir kişide trikotillomani varlığından söz edebilmek için kişinin bazı kriterleri karşılaması gerekir. Buna göre tanıda kullanılan başlıca kriterler şu şekildedir:
Saçın tekrarlayan aralıklarla çekilmesi ve sonucunda saç derisinde çıplaklık meydana gelmesi,
Kişinin bu davranışı terk etmeye çalışması, ancak bu konuda başarısız olması,
Saç, kaş ve kirpik koparmanın kişinin sosyalleşmesini, günlük hayatını etkilemesi,
Altta yatan herhangi bir sağlık sorunu bulunmamasına rağmen saç dökülmesinin devam etmesi,
Kişinin durumun farkında olması ve bunu düzeltmeye çalışmasına bağlı olarak herhangi bir akıl sağlığı probleminin olmaması
Yukarıda sayılanların yanı sıra uzmanlar bazı durumlarda diğer bölümlerle işbirliği yaparak hastada nörokimyasal bir sağlık sorunu bulunup bulunmadığını değerlendirmek için bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme tekniklerinden de faydalanabilir.(Haber Merkezi)
