Yer elması, Kudüs Enginarı olarak da bilinen bir kök sebzedir. Enginar olarak isimlendirilse de enginar türü deÄŸil ayçiçeÄŸi ailesindendir. Kuzey Amerika’da yaygın olarak yetiÅŸir.
Sonbahar ve kış aylarında daha bol ve kaliteli olarak bulunur. Kırmızı ve beyaz renklerde olmak üzere farklı birkaç türü vardır. Tad olarak patates ve kestane arasında bir lezzeti bulunur.
Patates ile benzer yapıya sahip olduÄŸundan çeÅŸitli yemeklerde kullanılabilir. Yer elmasının etli kısmının dışında yaprak ve çiçekleri de tüketilebilir. Yer elması, yapraklar ve yer elması çiçeÄŸi faydaları birbiriyle benzerdir.
Yer Elması Faydaları Nelerdir?
Yer elması; B, C ve D vitaminleri, biotin gibi içerikler ile önemli bir besin maddesidir. Beslenmeye eklenerek kolesterol, kalp saÄŸlığı üzerine faydaları için tercih edilebilir. Yer elmasının bazı faydaları ÅŸu ÅŸekilde sıralanabilir:
Ä°çerisindeki yüksek miktardaki inülin sayesinde bağırsaklardaki faydalı bakterilerin çoÄŸalmasına yardımcı olan prebiyotik etki gösterir. Bu sayede karın aÄŸrısı, hazımsızlık, gaz ÅŸikayeti gibi sindirim sistemi sorunları üzerine etkilidir.
Lifli yapısıyla mide içerisinde ÅŸiÅŸer ve doyurucu özelliktedir. Bu nedenle obezite sorunu yaÅŸayan hastalarda kilo verimini ve iÅŸtah kontrolünü saÄŸlamaya yardımcı olabilir.
Demir alımı azaldığında vücuttaki kaslar elastikiyetini kaybedebilir. Yer elması demir açısından zengindir ve demir kaynağı olarak tercih edilebilir. Bunun yanında sinirler arasındaki baÄŸlantıyı saÄŸlamak için gerekli asetilkolin üretiminde görevli tiamin açısından da zengindir.
Ä°nülin içeriÄŸi sayesinde yüksek kan ÅŸekerinin düÅŸürülmesine yardımcı olabilir. Ä°nülin diÄŸer karbonhidrat türevleri gibi parçalanarak glikoz oluÅŸturmaz ve bu sebeple kan ÅŸekerinin yükselmesine neden olmaz.
Sahip olduÄŸu potasyum sayesinde yüksek sodyum deÄŸerlerinin olumsuz etkilerini azaltarak kan basıncının düzenlenmesine yardımcı olur.
Yüksek lif içeriÄŸiyle yüksek kolesterol ve trigliserit deÄŸerlerinin düÅŸürülmesine yardımcı olabilir.
Barındırdığı vitamin ve mineraller sayesinde enerji verici etki sağlar. Halsizlik, kırgınlık gibi durumlarda kullanımı tercih edilebilir.
DiÄŸer kök sebzelerine oranla daha yüksek miktarda protein bulundurur. Bu sayede vegan ve vejeteryan beslenme düzeni tercih eden kiÅŸiler için amino asit kaynağı olarak kullanılabilir.
Yüksek lif ve potasyum içeriÄŸi sayesinde kalp hastalıklarını oluÅŸum mekanizmalarını engelleyebilir. Kalp saÄŸlığını iyileÅŸtirmeye yardımcı olabilir.
Yer Elması Hangi Hastalıklarda Kullanılır?
Yer elması içeriÄŸindeki vitamin ve mineraller sayesinde bazı hastalıkların tedavisine yardımcı olarak tercih edilebilir. Yer elması faydaları için kullanılabileceÄŸi bazı hastalıklar ÅŸunlardır:
Kolesterol: Düzenli olarak tüketildiÄŸinde kandaki yüksek kolesterolün düÅŸürülmesine yardımcı olabilir.
Tansiyon: Yer elması düÅŸük sodyum, yüksek potasyum içeriÄŸi sayesinde sodyum- potasyum mekanizmasının düzenlenmesini saÄŸlayabilir. Yüksek kan basıncının azaltılması için etkili olabilir.
Diyabet: Yüksek lif ve inülin içeriÄŸi sayesinde kan ÅŸekerinin düÅŸürülmesine faydalı olabilir. Glisemik indeksi düÅŸük olan besinler kan ÅŸekerini daha az deÄŸiÅŸtirir. Yer elması da düÅŸük glisemik indekse sahip sebzeler arasındadır.
Obezite: Lif açısından zengin olmasıyla daha hızlı doymaya yardımcı olur. Kan ÅŸekerini dengede tutarak açlık ve tatlı krizlerinin azaltılmasına faydalıdır.
Sindirim sistemi hastalıkları: Prebiyotik içeriÄŸiyle bağırsak bakterilerinin çoÄŸalarak doÄŸal bağırsak florasının dengede kalmasını saÄŸlayabilir. Hazımsızlık, karın aÄŸrısı, kabızlık gibi sindirim sistemi hastalıklarının giderilmesine yardımcı olabilir.
Kanser: Yapılan çalışmalarda meme ve kolon kanserlerinde kanser hücrelerini öldürebilecek maddeler içerdiÄŸi bulunmuÅŸtur. Ancak bu konuda araÅŸtırmalar devam etmektedir.
Yer Elması Nasıl Kullanılır?
er elması faydaları için kullanılmak istendiÄŸinde çeÅŸitli kullanım yöntemlerine baÅŸvurulabilir. Yer elması tüketmek için bazı öneriler ÅŸunlardır:
Yer elması çiçeÄŸi faydaları için tüketilmek istendiÄŸinde bitki çayı ÅŸeklinde hazırlanarak tüketilebilir.
Yer elması çiÄŸ halde salatalara eklenerek salataların besin deÄŸerinin artması saÄŸlanabilir. Ä°nce ÅŸekilde dilimlendiÄŸinde humus, yoÄŸurt gibi soslara bandırılarak atıştırmalık olarak tüketilebilir.
Yapı olarak patatese benzer olduÄŸundan haÅŸlanmış, kızartılmış, püre ve ızgara ÅŸeklinde hazırlanmaya uygundur. Ä°nce dilimler halinde hazırlanıp kızartılarak patates kızartmalarına alternatif olarak tercih edilebilir. Et ve sebze yemeklerine garnitür olarak eklenerek normal beslenmeye kolayca eklenebilir.
Yer elması limon suyunda kaynatılarak tüketildiÄŸinde inülin içeriÄŸi parçalanarak, etkisi artırılabilir. ZeytinyaÄŸlı bir meze ÅŸeklinde kullanılabilir.
Yer elması tozu faydaları açısından sebzenin taze haliyle benzerdir. Bu sebeple yer elması tüketmekte zorlananlar yemek ve içeceklere toz halini ekleyerek tüketilebilir.
Lifli ürünler beslenmeye eklendiÄŸinde gaz sorunlarına neden olabilir. TurÅŸu olarak fermente halde hazırlandığında bu etkinin azalması saÄŸlanabilir.
Yer elması faydaları sebebiyle kullanılacağı zaman daha fazla tüketmek daha faydalıdır diye düÅŸünülmesi doÄŸru deÄŸildir. Tek öÄŸünde yüksek miktarda yer elması yemek sindirim sorunlarına neden olabilir. Az miktarlarda düzenli olarak beslenmeye eklendiÄŸinde faydalarından daha etkili ÅŸekilde yararlanılabilir.
Yer Elması Zararları Nelerdir?
Bitkisel ürünlerin genellikle hiçbir zararı olmadığı düÅŸünülse de içerdikleri aktif maddeler nedeniyle gereÄŸinden fazla ve yanlış kullanıldığında istenmeyen sonuçlara neden olabilir. Yer elması kullanımı nedeniyle ortaya çıkabilecek bazı zararlar ÅŸunlardır:
Bazı kiÅŸilerde inülin veya fruktan alerjisi görülebilir. Bu hastalarda yer elması tüketilmesi kaşıntı, kızarıklık, burun akıntısı gibi alerjik semptomlar ortaya çıkabilir. Bu tip etkiler görüldüÄŸünde tüketim bırakılmalı, etkiler azalmaz veya artarak devam ederse en yakın saÄŸlık kuruluÅŸuna baÅŸvurulmalıdır.
Lif bakımından zengin besinlerin yüksek miktarlarda tüketilmesi gaz, hazımsızlık gibi sindirim sorunlarına neden olabilir. Bu tarz sorunlar yaÅŸamamak için mide alışana kadar küçük porsiyonlar halinde tüketilmesi tercih edilebilir.
Bitkisel ürünler özellikle takviye ürün ÅŸeklinde tüketildiÄŸinde ilaçlar ile etkileÅŸerek ilaçların etkisini artırabilir veya azaltabilir. Ä°laç kullananlar ve kronik hastalığa sahip hastaların kullanmadan önce bir uzmana danışmaları uygun olacaktır.
Yer elması çiçeÄŸi faydaları için kullanılmak istenirken doÄŸru ve güvenilir bir yerden alışveriÅŸ yapılmadığında herhangi bir etki alınamayabilir. Bitkisel ürünlerde sıkça görülen bitkilerin yanlış ÅŸekilde ayrılması ve saklanması nedeniyle bozulmuÅŸ ya da farklı bitkilerle karışmış ürün kullanımı görülebilir.
