Gastrit gelişmesi temelde üç mekanizma üzerinden gerçekleşir. Sağlıklı kişilerde fonksiyonel bir midenin korunması; mide duvarını örten sağlam bir koruyucu bariyerin varlığına, dengeli bir asit salgısına ve fizyolojik olarak sağlıklı bir mide dokusuna bağlıdır. Aaşağıdaki mekanizmalar doğrultusunda gastrit ortaya çıkabilir:

 

Mide Koruyucu Bariyerinin Bozulması

Kotuyucu bariyerin bozulması Hp ile olabileceği gibi uzun süreli asspirin ve NSAİD kullanımı veya kronik üremik hastalıklar Crohn hastalığı gibi pek çok sebeple oluşabilir. Bu faktörler arasında en sık karşılaştığımız Hp infeksyonudur.

Mide Asit Salgısının Artışı

Stres ve sigara kullanımı Hp ‘den sonra en sık asit salgısını artıran sebeplerin başında gelir. Bu nedenler ile aşırı asit salgısı mide mukozasının bütünlüğünün bozulmasına  ve koruyucu bariyerin azalmasına sebep olabilir. Bununla birlikte üzüntü, sıkıntı, telaş,sigara kullanımın tek başına gastrit sebebi olduğunu ileri sürmek mümkün değildir. 

Mide Dokusunun Zayıflaması

Midenin yeterince kanlanmaması akut veya kronik sebeplerle bozulabilir. İnfeksiyoz, hipovolemik veya kardiyojenik akut patolojiler baplı midenin kanlanmasının bozulması iskemik gastropatileri ortaya çıkarır. Damar sertliği – Ateroskleroz-, vaskülitler gibi kronik dolaşım bozuklukları veya batın operasyonları sırasında midenin kanlanmasını bozan akut veya kronik sorunlar da gastrite sebep olabilirler. Bu süreç ilerledikçe gastritlerde de mide mukoza bütünlüğünün bozulmasına bağlı fonksiyonel kayıp söz konusudur.  Farklı derecelerde yakınmaların ortaya çıkışları söz konusudur.

Helikobakter pilori (Hp) - mide mikrobu- nasıl gastrit yapar?

Hp nin gastrit oluşturmasının saptanması gastroenterolojide çok önemli bir devrim (1983 yılı) ortaya koymuştur. Sıklıkla çocukluk çağında toplumdan bulaşma yolu ile gelen Hp özelikle midede mukoza örtüsünün altına yerleşir. Midenin örtüsünün katlarına girmez. Bu nedenle vücudumuz  bu bakteriye karşı ortadan kaldırmak için saldırdığında çoğunlukla başarısız olur. Hp ‘nin ortadan kaldırılması için vücut lenfositlerini, makrofajlarını, polimorf nüveli lökosit gibi pek çok hücresini harekete geçirir. Bu hücrelerden salgılanan sitokin isimli özel proteinler (İL (interlökin)-8, İL -6, İL-10,TNF- alfa (tümör nekrozis faktör alfa)  gibi proteinler bu bakteriyi mukoza altında saklanması nedeni ile ortadan kaldıramazlar. Bu proteinler bakteriyi ortadan kaldırmak isterken mide örtüsüne zarar veriler.  Bu nedenle kısır döngü içerisinde ortaya çıkan kronik yangı gastriti oluşturur. Gastrin denilen Hcl (mide asidini) salgılatan mide hormonudur. Gıdanın mideye gelmesi ile normal olarak salgılanan gastrin HCl salınımını sağlar. Hp varlığında ise gıda alımı ile gastrin salınımında abartılı Hcl salınımı söz konusudur.  Bu aşırı salgılanma  kronik yangının sürmesine ve şiddetlenmesine sebep olur. Ayrıca aşırı asit mide örtüsüne ve oniki parmak barsağına zarar verir. Mide ve oniki parmak barsağı ülserine ,mide kanserine , MALT-lenfoması gelişimine sebep olabilir.Hp ile Hp ‘e bağlı gelişen kronik atrofik  (mide örtüsünün zayıflaması, incelmesi)  gastrite bağlı    olarak intestinal metaplazi ( mide örtüsü yerine ince barsak örtüsünün geçmesi)  ortaya çıkabilir. İntestinal metaplazi TipI-II-III şeklinde tiplere ayrılır. Tip- II ve Tip-III mide kanseri ile ilişkilidir. Takip edilmesi gerekir. Yüksek oranda mide kanserine dönüşüm söz konusu olmamakla beraber değerlendirilmesi ve takibi önemlidir.

Gastrit  Belirtileri nelerdir?

Gastrit görülen kişilerde bazı belirtiler ve şikâyetler ortaya çıkar. Bu belirtiler altta yatan sebebe bağlı olarak değişkenlik gösterebileceği gibi akut ve kronik patolojilere bağlı olarak ta değişebilir. Silik karakterde veya çok şiddetli olabilir. Bu yakınmalar yalnızca gastritlerde karşımıza çıkmaz Kalp krizi, angına pektoris  (koroner yetmezliğine bağlı iskemi-, yemek borusunun hastalıkları (Akalazya, reflü sendromu, kanser, iltihaplanmalar), mide –oniki parmak barsak ülserleri  (akut-kronik), mide kanserleri, pankreatit ((akut-kronik),pankreas kanserleri,) kolon kanserleri, aorta damar hastalıkları gibi pek çok sebebe de bağlı olabilir. Bu nedenle bu yakınmalar gastritler için spesifik değildir.

Bulantı, kusma

Hazımsızlık-dispepsi-

Geğirme-aerofaji-

Karında gaz hissi, şişkinlik,

Karında veya göğüste yanma veya ekşime hissi

Karın ağrısı

Siyah, kahve telvesi kıvamında veya kanlı kusma-hematemez,

Siyah,cıvık kötü kokulu dışkılama -melena-,

Kırmızı kanlı dışkılama-hematokezya-,

Az miktarda gıda alımı sonrası doluluk hissi

Erken doyma

İştahsızlık

Kilo kaybı

Yukarıda sayılığı gibi pek çok yakınma gastrit ile ilgili olabilir, olmayabilir.  Gastrit sanılan bu belirtiler kalp, safra kesesi, oniki parmak bağırsağı, pankreas, kalın barsak, ana atardamar, karaciğer gibi pek çok organın hastalıkları ile karışabilir. Bu yakınmalar ciddi olmayan sorunlar ile ilgili olabileceği gibi kalp ve damar hastalıklarının hayatı tehdit eden patolojileri ile de karışabilir. Halk arasında sıklıkla gaz sıkışması tanımlaması ile geçiştirilmeye çalışılan bu yakınmalar bir çok hastalıkla karışabileceği için dikkatlice değerlendirilmesi gereken yakınmalardır.