Türkiye Ziraat Odaları BirliÄŸi (TZOB) Genel BaÅŸkanı Åžemsi Bayraktar, kuru soÄŸan, domates ve kuru kayısıda yaÅŸanan sorunlar ile üreticilerin beklentilerini ve Temmuz ayı üretici market arasındaki fiyat deÄŸiÅŸimlerini yaptığı görüntülü basın açıklamasıyla deÄŸerlendirdi.
“Kuru soÄŸan, domates ve kuru kayısı ürünlerinde üreticilerimiz pazarlama sorunu yaşıyor” vurgusu yapan Bayraktar, açıklamasını ÅŸöyle sürdürdü;
“Kuru soÄŸan fiyatındaki düÅŸüÅŸ üreticiyi düÅŸündürüyor”
“Kuru soÄŸanda erkenci çeÅŸitlerin hasadı Amasya ve Merzifon bölgelerinde baÅŸladı. Erkenci soÄŸan depolanamadığı için üreticilerimiz ürününü kısa sürede elinden çıkarmak zorunda kalıyor. Rekolte yüksekliÄŸi ve hızlı hasat arzda artışa neden oldu, bu sebepten soÄŸan fiyatları düÅŸtü.
Geçen sene Temmuz ayında 6 lira 50 kuruÅŸ olan kuru soÄŸan fiyatı enflasyon ve girdi fiyatlarındaki artışa raÄŸmen yüzde 6 oranında azaldı. Halen ortalama 6 lira seviyesinde olan soÄŸan fiyatları, Polatlı’da 5 liraya kadar geriledi.
Kuru soÄŸanda bu yılki verim yüksekliÄŸi ve erkenci çeÅŸitlerin ihracata uygun olmayışı nedeniyle piyasadaki arz fazlası fiyatların gerilemesine neden oluyor. Üreticilerimiz maliyetin altına düÅŸen fiyatlarla ürünlerini satmak zorunda kalıyor.
Bin bir zorlukla üretimini devam ettiren kuru soÄŸan üreticilerimiz emeÄŸinin karşılığını almayı bekliyor.”
“Plansız üretim domates üreticisini de olumsuz etkiliyor”
“Kuru soÄŸanda yaÅŸanan durumun bir benzeri domateste de yaÅŸanıyor. 2018 yılında 519 bin dekar olan salçalık domates üretim alanı 2023 yılında yüzde 36 oranında artarak 705 bin dekara yükseldi.
Aynı ÅŸekilde 2018 yılında 3,7 milyon ton olan salçalık domates üretimi 2023 yılında yüzde 49 oranında artarak 5,5 milyon tona yükseldi. Geçen sezon diÄŸer ürünlerden hak ettiÄŸi geliri elde edemeyen üreticilerimiz bu yıl domates üretimine yöneldi.
Ziraat Odalarımızdan aldığımız bilgilere göre Ä°zmir ve Bursa gibi salçalık domates üretimi olan illerde üretim alanlarında yüzde 30’lara varan artış olduÄŸu görülüyor. Domateste meydana gelen arz artışı fiyatların düÅŸmesine neden oldu. Fiyatların düÅŸmesinin bir diÄŸer sebebi de üreticilerimizin salça fabrikalarıyla yaÅŸadığı sıkıntılardır.
Ziraat Odalarımızdan aldığımız bilgilere göre fabrikalar üreticilerimizle sözleÅŸme yapmaktan kaçınıyor, sözleÅŸme yaptığı üreticimizden ürünü alırken de yüksek fire oranları çıkarıp üreticilerimizi maÄŸdur ediyor.
Son yıllarda bazı ürünlerin gerek üretiminde gerek pazarlamasında gerekse piyasa fiyatlarında yaÅŸanan istikrarsızlıklar planlı ve sözleÅŸmeli üretimin ne derece önemli olduÄŸunu ortaya koyuyor.”
“Kayısı üreticilerimizde fiyat konusunda maÄŸdur”
“Kuru kayısıda sezonda arz fazlası yaÅŸanması sebebiyle fiyatlarda gerileme yaÅŸandı. Geçen sezon 190 lira seviyelerine kadar yükselen kuru kayısı fiyatları bu yıl rekoltenin de yüksek olması nedeniyle geçen sezonun da altına 110 lira seviyesine kadar geriledi.
Üreticilerimiz, Avrupa BirliÄŸinden coÄŸrafi tescil alan ürünlerinin hak ettiÄŸi deÄŸeri görmesini istiyor. Toprak Mahsulleri Ofisi devreye girerek alım yapmalı ve piyasada dengeyi saÄŸlamalıdır.”
Temmuz ayı üretici market fiyatları
“Temmuz ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 420,5 ile havuçta görüldü. Havuçtaki fiyat farkını yüzde 333,9 ile limon, yüzde 328,6 ile elma, yüzde 313,9 ile kuru incir takip etti.
Havuç 5,2 kat, limon ve elma 4,3 kat, kuru incir 4,1 kat, kuru kayısı 3,9 kat fazlaya satıldı. Üreticide 6 lira olan havuç 31 lira 23 kuruÅŸa, 15 lira olan limon 65 lira 9 kuruÅŸa, 10 lira 38 kuruÅŸ olan elma 44 lira 49 kuruÅŸa, 115 lira olan kuru incir 476 lira 9 kuruÅŸa markette satıldı.
Temmuz ayında fiyatı en fazla artan ürün markette limon, üreticide yumurta olurken, fiyatı en fazla düÅŸen ürün ise hem markette hem de üreticide karpuz oldu.”
Market fiyatları
“Temmuz ayında markette 37 ürünün 13’ünde fiyat artışı, 24’ünde fiyat azalışı oldu.
Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 36,2 ile limon oldu. Limondaki fiyat artışını yüzde 32,9 ile elma, yüzde 13,9 ile yumurta, yüzde 12, 6 ile maydanoz takip etti. Markette fiyatı en fazla azalan ürün ise yüzde 42,4 ile karpuz oldu. Karpuzdaki fiyat düÅŸüÅŸünü yüzde 27,8 ile patates, yüzde 25,5 ile Antep fıstığı, yüzde 21,2 ile kabak izledi.”
Üretici fiyatları
“Temmuz ayında üreticide 29 ürünün 7’sinde fiyat artışı olurken 13’ünde fiyat düÅŸüÅŸü görüldü. 9 üründe ise fiyat deÄŸiÅŸimi olmadı.
Üreticide en çok fiyat düÅŸüÅŸü yüzde 48,4 ile karpuzda görüldü. Karpuzdaki fiyat düÅŸüÅŸünü yüzde 33,3 ile kabak, yüzde 29,4 ile havuç, yüzde 21,4 ile kuru kayısı izledi. Üreticide en çok fiyat artışı yüzde 25,5 ile yumurtada görüldü. Yumurtadaki fiyat artışını yüzde 13,5 ile yeÅŸil soÄŸan, yüzde 10,8 ile marul izledi.”
Üretici fiyat deÄŸiÅŸiminin nedenleri
“Ä°klim deÄŸiÅŸikliÄŸinden kaynaklanan aşırı sıcaklar ve ÅŸiddetli yağışlar birçok sektörü olduÄŸu gibi tarım sektörünü de olumsuz etkiledi. Aşırı sıcaklar tarım ürünlerinde hasara ve verimde kayıplara neden oldu.
YeÅŸil soÄŸan, marul, yeÅŸil fasulye ve maydanozda yaÅŸanan fiyat artışı arzdaki azalmadan kaynaklandı. YeÅŸil mercimeÄŸin fiyatı yeni sezon ürünü olmasından dolayı yükseldi.
Karpuz, kabak, salatalık ve sivri biberde yoÄŸunlaÅŸan hasatla birlikte ürün arzındaki artış fiyatların düÅŸmesine neden oldu. Havuçta talepteki azalma fiyatın düÅŸmesine neden oldu.
Yumurtada arz ve talepteki deÄŸiÅŸimlerden kaynaklı fiyatta yükselme yaÅŸandı.”
